Saloniki

	Saloniki; Θεσσαλονίκη
Herb Salonik	Flaga Salonik
	; Saloniki; Θεσσαλονίκη
Państwo	Grecja
Prefektura	Saloniki
Burmistrz	Vassilios Papageorgopoulos
Powierzchnia	17,8 km²
Położenie	40° 38' N; 22° 57' E
Wysokość	0-20 m n.p.m.
Ludność (2001); • liczba ludności; • gęstość	; 363 987; 20449 os./km²
Nr kierunkowy	2310
Tablice rejestracyjne	N
	Położenie na mapie Grecji ; Saloniki; Θεσσαλονίκη
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Brak wersji przejrzanej

Skocz do: nawigacji, szukaj

Na tę stronę wskazuje przekierowanie ze strony Thessaloniki. Zobacz też: Tessalonika - córka Filipa II Macedońskiego.

Współrzędne: 40°38' N 22°57' E40.6333333 22.95 (Saloniki)

Biała Wieża

Saloniki lub Tessalonika, grecka nazwa Thessaloniki (gr. Θεσσαλονίκη, scs. Sołuń) – miasto w północnej Grecji, nad Zatoką Salonicką (Morze Egejskie). Dawna rzymska nazwa garnizonu oraz sztabu: Egnatia. Drugie co do wielkości (po Atenach) miasto Grecji. Formalnie liczy sobie 354 tys. stałych mieszkańców, a cała aglomeracja miejska 800.764 (2001). Dane te nie obejmują jednak tych mieszkańców miasta, którzy pochodzą spoza Salonik i nie są w nich zameldowani. Dlatego prawdopodobne jest, że rzeczywista liczba mieszkańców zespołu miejskiego przekracza milion osób. Ponadto liczni są imigranci spoza Grecji, często nielegalni.

Saloniki to ośrodek administracyjny największego greckiego regionu Macedonia, nieoficjalnie nazywany współstolicą lub stolicą Macedonii. Prężne i z tradycjami centrum naukowo-akademickie, miejsce licznych kongresów i wystaw międzynarodowych, węzeł transbałkańskich autostrad.

Pretensje do Salonik i terenów aż po górę Olimp wysuwają politycy Macedonii. Spór pomiędzy Grecją a Macedonią dotyczy nazwy północnego sąsiada Grecji oraz interpretacji historii. Zarówno Macedończycy jak i Grecy uważają się za spadkobierców Starożytnej Macedonii.

[edytuj] Historia

Założone ok. 315 p.n.e. przez króla Macedończyków Kassandra i nazwane na cześć jego żony, Tessaloniki^[1]. Od 146 p.n.e. miasto należało do państwa rzymskiego, w którym z biegiem czasu stało się jednym z najważniejszych miast. Przez miasto biegł główny szlak komunikacyjny między Rzymem i jego posiadłościami na Wschodzie (Via Egnatia). W mieście powstała jedna z pierwszych gmin chrześcijańskich, do której Święty Paweł skierował dwa ze swoich listów. Miasto było miejscem urodzenia i początkowej działalności Cyryla i Metodego w IX wieku.

Po rozłamie imperium rzymskiego miasto stało się częścią Bizancjum. W VII wieku odparło oblężenie Słowian. W 904 zostało splądrowane przez Arabów, a w 1185 przez Normanów. W latach 1204-1224 było stolicą łacińskiego Królestwa Tessaloniki, podbite przez władcę Epiru w latach 1227-1242 było stolicą efemerycznego Cesarstwa Tesaloniki. Od 1246 ponownie we władaniu cesarzy bizantyjskich (wpierw cesarzy Nicei). W 1387 zdobyte przez Turków, odzyskane przez Bizancjum w 1405, w 1423 sprzedane Wenecji. W 1430 ostatecznie zdobyte przez Turków po krwawym oblężeniu, było częścią Imperium Ottomańskiego przez następne pięć stuleci. Przekształciło się wtedy w metrolpolię znacznie przekraczającą swym przyciąganiem dzisiejsze granice państwowe. Na początku XX wieku miasto było głównym ośrodkiem działań Młodych Turków, w Salonikach urodził się Kemal Atatürk. Podczas wojen bałkańskich zdobyte przez Grecję w 1912.

W 1915 podczas I wojny światowej w mieście wylądowała armia Ententy, która następnie rozpoczęła próby natarcia przeciwko Bułgarii. Przełamanie obrony państw centralnych udało się dopiero w 1918, po latach bezowocnych walk. W 1917 miasto zniszczył pożar. Odbudowano je na nowoczesnym planie europejskim, w dużej mierze niszcząc jego historyczny wygląd.

W wyniku wymiany ludności między Grecją i Turcją po 1922 do miasta napłynęły masy greckich uchodźców z centralnej i wschodniej części obecnej Turcji. Ludność turecką przesiedlono z Salonik do Turcji, a bułgarską do Bułgarii. Niektóre przesiedlenia przybrały brutalny charakter. Według dokumentacji strony greckiej miało miejsce m.in. ludobójstwo Greków pontyjskich, w prowincji Trapezunt, identyczne z rzeziami Ormian. Do Salonik chroniła się też część greckiej, żydowskiej i ormiańskiej ludności ocalałej ze spalonej i wyrżniętej przez Turków Smyrny - zamożnego i nowoczesnego miasta na wschodnim wybrzeżu Morza Egejskiego.

W latach 1941-1944 miasto, dawniej nazywane przez Żydów "Drugą Jerozolimą", znalazło się pod okupacją niemiecką. Wymordowano wtedy ponad 50 tys. mieszkańców Salonik, w tym większość Żydów, wielu w Auschwitz-Birkenau w 1943.

W okresie okupacji niemieckiej Grecja (i Jugosławia) wyróżniały się potężnym ruchem oporu. W Salonikach jego bohaterem został olimpijczyk i konspirator, cicho-ciemny, Jerzy Szajnowicz-Iwanow. Traktują o nim m.in. książka i film "Agent nr 1". Największa do niedawna hala sportowa Salonik nazwana została Ivanofo. Iwanow jest bohaterem tak dla polskiego, jak i greckiego narodu.

Panorama wschodniej i centralnej części miasta

[edytuj] Budowle

Po grecku: Λευκός Πύργος (Lefkos Pirgos). Wieża, ustawiona przy nabrzeżu przez ottomańskiego sułtana Sulejmana Wspaniałego (1520-1566), uważana jest powszechnie za symbol miasta. Dawniej należała do fortyfikacji otaczających Saloniki. Obecnie znajduje się w niej Muzeum Kultury Bizantyńskiej. Szczyt wieży służy za dogodny punkt widokowy na miasto. W pobliżu Białej Wieży znajduje się pomnik Aleksandra Wielkiego.

Łuk i Mauzoleum stoją przy ulicy Dimitriosa Gounarisa. Powszechnie znane są jako "Kamara" lub w przypadku Mauzoleum - jako Rotunda. Łuk, ustawiony między 298 a 299 r. n.e. dla uczczenia zwycięstwa tetrarchy Galeriusza nad Sasanidzkimi Persami i zajęcia ich stolicy Ktezifonu w 298 roku. Łuk (obecnie zachowały się tylko jego resztki) był wykonany z czerwonego kamienia i bogato zdobiony. Mauzoleum zostało zamienione na kościół Św. Jerzego.

Kościół Aghios Demetrios (V-VII w.) jest najważniejszym kościołem miasta, a sam święty jest patronem miasta. Zabytek jest położony powyżej pozostałości po agorze i Rzymskim Forum. Posiada trzy boczne kaplice, znajduje się w nim muzeum, a także zespół podziemnych katakumb, wśród których znajduje się cela, w której więziono Św. Demetriusza.

Bizantyjskie obwarowania, m.in. cytadela Heptapyrgion, tureckie meczety, bizantyjskie świątynie: Panhagia Acheiropoietos (V w.), Hosios Dawid (V-VI w.), Hagia Sofia (VIII w.), Panhagia Chalkeon (XI w.), Św. Pantalejmona (XII w.), Proroka Eliasza (XIII w.), Św. Katarzyny (XIII w.), Św. Mikołaja (XIII-XIV w.), Apostołów (XIV w.). Klasztor Wlatadon (XIV w.).

[edytuj] Miasta partnerskie

[edytuj] Klimat

Miesiąc	St.	Lu.	Ma.	Kw.	Maj.	Cze.	Lip.	Sie.	Wrz.	Pa.	Lis.	Gru.
Temperatura maksymalna [°C]	9	10	13	18	23	28	31	30	26	21	14	10
Temperatura minimalna [°C]	1	2	5	7	12	16	18	18	15	11	6	2
Opady (mm)	40	38	43	35	43	30	22	20	27	45	58	50
rekordowe temperatury [°C]	20	22	25	31	36	39	42	39	36	32	27	26

[edytuj] Przypisy

↑ Praca zbiorowa pod redakcja Aleksandra Krawczuka, 2005, Wielka Historia Świata Tom 3 Świat okresu cywilizacji klasycznych, str. 241, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ISBN 83-85719-84-9.