Pryncypat (Rzym)
Pryncypat (od łac. princeps civium Romanorum) - forma władzy w okresie Cesarstwa Rzymskiego wprowadzona po 27 r. p.n.e. przez Oktawiana Augusta. Skupiała władzę w rękach jednostki, przy pozorach zachowania instytucji republikańskich. Pryncypat był formą sprawowania władzy przez pierwszego obywatela republiki princepsa (cesarza), skupiającego władzę jako imperator, princeps senatus, prokonsul zarządzający 18 prowincjami, najwyższy kapłan, trybun ludowy i cenzor ustalający listy senatorów. Pryncypat nie był dziedziczny, ale władca miał możliwość wyznaczenia swego następcy. Pryncypat trwał w Rzymie aż do rządów Dioklecjana.
Cesarze okresu pryncypatu:
-
- Dynastia julijsko-klaudyjska
- Oktawian August
- Tyberiusz
- Kaligula
- Klaudiusz
- Neron
-
- Dynastia Antoninów
- Nerwa
- Trajan
- Hadrian
- Antonin Pius
- Marek Aureliusz (początkowo wraz z Lucjuszem Werusem)
- Kommodus
-
- Okres przed Sewerami
- Pertynaks
- Didiusz Julian (W tym czasie cesarzami ogłaszają się również Pescenniusz Niger, Septymiusz Sewer oraz Klodiusz Albin)
-
- Dynastia Sewerów
- Septymiusz Sewer
- Karakalla (początkowo wraz z Getą)
-
- Obalenie Karakalli
- Makrinus
-
- Dynastia Sewerów
- Heliogabal
- Aleksander Sewer
Następnie cesarzem poprzez zamach stanu został Maksymin Trak, po nim Gordian I i jego syn Gordian II. Przez pół wieku cesarzami ogłaszało się samowolnie wielu wpływowych ludzi, większość z nich nigdy nawet nie była w Rzymie. Proceder ten osłabiał i rozbijał wewnętrznie Rzym aż do czasów Dioklecjana i jego prób wzmocnienia autorytetu władzy, owocujących dominatem - najpierw wprowadzeniem tetrarchii, a po śmierci Dioklecjana monarchii cesarskiej.

