Pomoc:Jak napisać doskonały artykuł

Poniżej znajduje się przepis na to jak napisać hasło Wikipedii o wysokiej jakości, które w efekcie mogłoby zostać nominowane do grona Artykułów na medal lub Dobrych Artykułów.

Spis treści 1 Wybierz temat 2 Zadbaj o odpowiednie źródła informacji 3 Układ idealnego artykułu 3.1 Akapit wprowadzający – definicja i streszczenie 3.2 Główna część artykułu 3.3 Linki do innych haseł w Wikipedii 3.4 Wskazanie źródeł informacji 3.5 Linki zewnętrzne 3.6 Kategorie i interwiki 3.7 Kolejność sekcji końcowych 4 Ilustracje 5 Pozostałe uwagi 6 Jak dostać medal 7 Zobacz też

[edytuj] Wybierz temat

Wybór tematu do artykułu to indywidualna sprawa. Możesz stworzyć idealny artykuł zarówno z już istniejącego, nie dość dobrego hasła, które rozwiniesz, możesz też zacząć pisać swój idealny artykuł od samego początku jeśli wybrany temat nie został dotychczas opisany. W drugim przypadku upewnij się czy temat nie został opisany pod nazwą bliskoznaczną lub synonimiczną, używając opcji przeszukiwania dotychczas napisanych haseł lub przeglądając odpowiednie kategorie tematyczne.

Chcąc utworzyć całkiem nowy artykuł, zapoznaj się wcześniej z zasadami jego tworzenia, a zwłaszcza z zasadami nazewnictwa haseł obowiązującymi w Wikipedii.

Po wyborze tematu hasła zapoznaj się z zawartością haseł tematycznie związanych z Twoim artykułem. W szczególności sprawdź czy wśród istniejących Artykułów na medal i Dobrych Artykułów nie ma opracowania podobnego tematu, które mogłoby stanowić pewien wzór do naśladowania. Sprawdź też czy dla danego tematu został opracowany odpowiedni standard edycyjny, jeśli tak – wykorzystaj go.

[edytuj] Zadbaj o odpowiednie źródła informacji

Doskonałego artykułu w zasadzie nie sposób napisać bez oparcia się na publikowanych źródłach informacji. Wiele informacji znaleźć można w Internecie, jednak należy być wymagającym wobec tego źródła. Nie powinno się opierać treści hasła na stronach mało wiarygodnych (hobbystycznych, blogach, komercyjnych) przedstawiających prywatne opinie i doświadczenia twórcy strony, nie podlegające żadnej krytycznej weryfikacji. Wartościowe są natomiast umieszczane w Internecie wszelkie dane oficjalne, publikowane przez rozmaite instytucje publiczne, strony czasopism z ogólnodostępnymi artykułami, naukowe bazy danych. W przypadku znalezienia wtórnych informacji, wskazane jest dotarcie do oryginalnego źródła danych, by nie powielać ewentualnych błędów wynikających z uproszczenia wiadomości lub niefachowej jego interpretacji.

Dla wielu tematów nieodzowne, dla niemal wszystkich wskazane jest przejrzenie i wykorzystanie publikacji tradycyjnych – książek i czasopism. W Internecie znaleźć można niewielką część tego typu źródeł w bibliotekach cyfrowych. Najbardziej wygodnie jest zgromadzić i wykorzystywać własny księgozbiór, w innym przypadku korzystać należy z zasobów bibliotecznych. Zawsze wskazane jest oparcie się przy tworzeniu hasła na różnych źródłach, pozwalających na pewną weryfikację danych i szersze, wszechstronne ujęcie tematu. W przypadku wątpliwości i problemów z weryfikacją jakichś informacji we własnym zakresie, warto zwrócić się o pomoc do wikipedysty posiadającego odpowiednią literaturę przedmiotu (zobacz Wikipedia:Biblioteka) lub przedstawić problem w odpowiednim tematycznie wikiprojekcie.

[edytuj] Układ idealnego artykułu

Przed przystąpieniem do edycji zapoznaj się z poradnikiem autora Wikipedii, aby dowiedzieć się jak poprawnie formatować tekst, stosować wytłuszczenia, podtytuły oraz przede wszystkim jak poprawnie tworzyć linki.

Artykuł o obszernej treści powinien zaczynać się akapitem wprowadzającym, zawierającym treściwie sformułowaną definicję tematu i streszczenie najważniejszych informacji z całego artykułu. Wprowadzenie powinno zawierać informację możliwie kompleksową, choć krótką i w miarę możliwości zapisaną w języku niespecjalistycznym. Dzięki streszczeniu, czytelnik, który chce się tylko pobieżnie zapoznać z danym tematem, nie będzie musiał czytać całego tekstu. Długość tego akapitu jest zwykle skorelowana z długością całego hasła – wprowadzenie do bardziej rozbudowanych artykułów może zawierać nawet kilkanaście zdań.

Zaleca się rozpoczynanie hasła wytłuszczonym tytułem. Następnie w nawiasach można krótko wskazać na etymologię nazwy tematu, przy czym jeśli zagadnienie to jest obszerne i złożone – lepiej przenieść kwestie analizy nazewnictwa do dalszej części hasła. Następny element wprowadzenia to możliwie najkrótsza, jednozdaniowa definicja hasła wprowadzona po półpauzie (nie należy używać krótkiego znaku minusa dostępnego na klawiaturze, w celu uzyskania półpauzy należy przy wciśniętym przycisku Alt, wystukać na klawiaturze numerycznej ciąg znaków 0150 bądź skorzystać ze znaku "–" pod oknem edycji).

Niektóre rodzaje artykułów mogą mieć ustalony standardowy układ akapitu wprowadzającego (np. artykuły biograficzne).

Do edytowania akapitu wprowadzającego warto wrócić po zakończeniu tworzenia głównej części artykułu. Po opracowaniu zasadniczej części hasła wskazane jest uzupełnienie streszczenia, tak by zawierało wszystkie ważne informacje rozwinięte dalej w artykule. W akapicie wprowadzającym w zasadzie nie powinno się wstawiać przypisów, ani jako wtrąceń, ani jako wskazania źródeł. Tego typu rozwinięcia informacji lub wskazania źródeł odpowiednio mogą lub powinny być podane w zasadniczej treści hasła.

Zawsze warto rozdzielać swój tekst na akapity oraz sekcje, korzystając z podtytułów i list, bo to poprawia przejrzystość i czytelność artykułu. Pilnuj logicznego układu podtytułów i nie przesadzaj z ich ilością – jeśli artykuł jest krótki, czasem lepiej z nich zrezygnować.

Informacje zawarte w artykule muszą być wiarygodne i możliwe do sprawdzenia w dostępnych źródłach (zobacz weryfikowalność).

Pamiętaj, że nie wolno po prostu kopiować tekstu lub grafik ze źródeł objętych prawem autorskim, można się opierać na tego typu źródłach w odpowiedni je sposób podając w artykule (zobacz przypisy).

W wielu artykułach warto też dodać historyczne tło omawianego zagadnienia i opis historii zmian ludzkich zapatrywań na dany temat.

Zawartość Wikipedii zorganizowana jest w postaci hipertekstu co oznacza powiązanie haseł za pomocą odsyłaczy. Zamieniać na odsyłacze należy wszystkie terminy używane w haśle, które z różnych powodów warto przybliżyć czytelnikowi, które mogą pomóc w łatwiejszym zrozumieniu informacji lub mogą zainteresować czytelnika. Wstawiając odsyłacze do innych artykułów w Wikipedii nie należy z tym przesadzać, bo to zmniejsza czytelność hasła. Nie powinno się powtarzać wiele razy linków do tego samego hasła, chyba że hasło jest długie, termin ważny i niekoniecznie jasny dla czytelnika. Nie linkuj do słów trywialnych, które każdy rozumie (np: zło, dobro). Wyjątek stanowi sytuacja, gdy linkowany termin, mimo że dość oczywisty, jest ściśle związany z tematem artykułu. Unikaj jednak zbyt dużego natłoku linków, bo to się źle czyta.

Wbudowuj linki do haseł w Wikipedii naturalnie w tekst – unikaj linków w nawiasach i wyróżnionych poprzez zapis typu "patrz też". Nie wstawiaj w treści hasła linków do stron w innych wersjach językowych Wikipedii. Do tego służą tzw. interwiki.

Pod tekstem hasła, jako pierwszą z sekcji końcowych możesz stworzyć sekcję "Zobacz też", zawierającą wypunktowane odsyłacze do haseł powiązanych z tematem, rozszerzających podane informacje jednak nieobecne w treści zasadniczej hasła. Nagłówek sekcji sformatuj tak jak inne nagłówki.

Źródła informacji zawartych w haśle podać należy w formie przypisów i bibliografii.

Przypisy bibliograficzne podawać należy w szczególności przy informacjach kontrowersyjnych, rozmaicie interpretowanych w różnych publikacjach. Warto też przypisami bibliograficznymi opatrzyć informacje oryginalne, znalezione w jednym lub pojedynczych źródłach, nieobecne w innych. Zbędne jest opatrywanie przypisami bibliograficznymi informacji szeroko znanych i często opisywanych. Za sprawą przypisów artykuł jest łatwiej weryfikowalny. Opatrywanie informacji przypisami bibliograficznymi ułatwia też pracę redakcyjną, zwłaszcza przy obszernych hasłach lub kontrowersyjnych, przy których nierzadko zdarza się trafić na źródła w różnym stopniu rozbieżne lub sprzeczne. Przypisy zestawiane są automatycznie w odrębnej sekcji między głównym tekstem lub sekcją "Zobacz też", a "Bibliografią" za pomocą szablonu {{Przypisy}}.

W sekcji "Bibliografia" należy wymienić publikowane źródła wykorzystane przy pisaniu hasła, a które nie zostały wymienione w przypisach bibliograficznych lub zakres ich wykorzystania był szerszy niż oznaczony przypisami. W efekcie w bibliografii umieszcza się zwykle prace, stanowiące najbardziej obszerne źródła informacji na dany temat. Nie umieszczaj w bibliografii pozycji związanych z tematem, z których tak naprawdę nie korzystałeś.

Źródła zarówno w przypisach jak i w bibliografii powinny być podane pełne – z podaniem autora, tytułu pracy, dokładnej informacji gdzie i kiedy praca się ukazała, numerami stron i numerem ISBN lub ISSN. Warto wspomagać się przy tym szablonami bibliograficznymi takimi jak {{Cytuj stronę}}, {{Cytuj książkę}}, {{Cytuj pismo}}.

Na końcu tekstu wskazane jest umieszczenie, w osobnej sekcji "Linki zewnętrzne", linków do innych zasobów internetowych, które wydają ci się istotne dla danego tematu. Pamiętaj jednak, chodzi o umieszczenie tam tylko wartościowych zasobów, które uzupełniają dany artykuł o treści, które z różnych względów nie można zamieść w Wikipedii. Należy pamiętać, że Wikipedia nie jest zbiorem linków innych stron WWW i dlatego muszą to być wybrane, najlepsze linki, ściśle związane z tematem artykułu.

Dodawanie linków zewnętrznych do hasła nie jest obowiązkowe, jeśli wszystkie ważne strony dotyczące tematu hasła zostały wykorzystane w sekcji "przypisy" lub "bibliografia", sekcja "linki zewnętrzne" jest zbędna.

Pamiętaj o wstawieniu artykułu do odpowiedniej kategorii i dodaj wszystkie linki Interwiki do innych, istniejących wersji językowych Twojego artykułu.

Końcowe sekcje artykułu powinny być umieszczane w takiej kolejności:

• Zobacz też (opcjonalna) – tu podajemy linki do innych artykułów na polskiej Wikipedii, jeśli wcześniej nie było do nich linków w głównej części hasła
• Przypisy – tworzona za pomocą szablonu {{Przypisy}}, podajemy tu bibliografię danych szczegółowych oraz ogólne notatki do głównej treści hasła
• Bibliografia (opcjonalna, jeśli nie wszystkie źródła są podane w przypisach) – tu podajemy ważniejsze źródła na podstawie których powstał artykuł, i które nie zostały z jakichś powodów podane w przypisach.
• Literatura dodatkowa (opcjonalna) – tu podajemy ważniejsze źródła np. książkowe, do których warto zajrzeć, by pogłębić wiedzę na opisywany temat – sekcja ta nie powinna być zbyt obszerna
• Linki zewnętrzne (opcjonalna) – tu podajemy linki do źródeł internetowych innych niż polska Wikipedia, jeśli wcześniej nie pojawiły się w przypisach i bibliografii.

Uwaga! Wszelkie wpisy w tych sekcjach powinny czemuś służyć, błędem jest wpisywanie czegokolwiek do "Zobacz też" czy "Linki zewnętrzne", aby tylko coś tam było. Tym bardziej nie należy podawać w bibliografii pozycji, z których w rzeczywistości się nie korzystało!

[edytuj] Ilustracje

Wreszcie, zastanów się czy nie warto zilustrować Twojego doskonałego artykułu jakimś obrazkiem. Jeden obrazek jest przecież często więcej wart niż 1000 słów. Pliki graficzne (w formacie JPEG, PNG lub SVG) można umieszczać na serwerze Wikipedii za pomocą strony Specjalna:Upload lub w specjalnym repozytorium plików multimedialnych zwanym Commons. Obecnie zaleca się umieszczanie plików graficznych raczej w Commons niż w samej Wikipedii.

Pamiętaj, że każdy obrazek powinien być opatrzony odpowiednim szablonem licencji. Pamiętaj, że nie możesz w ten sposób łamać praw autorskich właścicieli obrazków.

Możesz też do woli korzystać z już umieszczonych obrazków, zarówno tych z Wikipedii jak i z Commons. Czasami warto też poszukać obrazka na stronach zawierających bezpłatne grafiki i zdjęcia na licencji Public Domain. Obszerny spis stron www, na których są setki tysięcy publicznie dostępnych obrazków można znaleźć na stronie: en:Wikipedia:Public_domain_image_resources

Więcej o wstawianiu obrazków w uwagach o wstawianiu obrazków.

[edytuj] Pozostałe uwagi

Jeśli piszesz artykuł na temat którego istnieją kontrowersyjne poglądy, zapoznaj się z zasadami neutralnego punktu widzenia obowiązującego w Wikipedii.

Nie rób błędów ortograficznych. Wikipedia nie posiada niestety wbudowanego słownika, ale dobrym pomysłem jest pisanie tekstu w dowolnym edytorze tekstu, który ma taki słownik i przekopiowywanie sprawdzonego tekstu z edytora do pola edycyjnego Wikipedii. Niektóre przeglądarki, m.in. Firefox 2, mają wbudowany korektor pisowni.

[edytuj] Jak dostać medal

Najpierw poddaj artykuł osądowi innych wikipedystów, korzystając ze Stron dyskusyjnych. Zadaj na tych stronach pytania, jeśli masz jakieś wątpliwości, poproś o ocenę napisanego tekstu a następnie uwzględnij zasadne uwagi innych wikipedystów. To pozwoli jeszcze bardziej pogłębić Twój doskonały artykuł o punkty widzenia, które Tobie być może nie przyszły do głowy, oraz umożliwi wyłapanie przynajmniej części błędów. Na koniec zgłoś go do Wikipedia:Propozycje do Artykułów na medal. Nie oczekuj jednak samych pochwał – bo artykuł, który Tobie wydaje się doskonały może taki nie być w oczach innych. Pamiętaj też o tym, że nawet jeśli artykuł jest w 100% Twoim dziełem i ciężko się nad nim napracowałeś nie stanowi on Twojej własności i każdy może go dalej ulepszać.

[edytuj] Zobacz też

• Jak wykonać doskonałe zdjęcie