Orawa (region)

Skocz do: nawigacji, szukaj
Orawa
Obszar Orawy przyłączony do Polski w 1938 na mapie topograficznej WIG z 1939
Komitat Orawski w granicach Królestwa Węgierskiego
Herb Komitatu Orawskiego

Orawa (słow. Orava, węg. Árva, niem. Arwa) – kraina historyczna w Europie Środkowej w dorzeczu rzeki Orawy; większa część znajduje się na terenie Słowacji. Otacza Tatry od zachodu i północnego zachodu, graniczy z Podhalem i Liptowem. Głównymi miejscowościami części polskiej są Jabłonka i Lipnica Wielka, zaś na Słowacji: Dolny Kubin, Trzciana, Namiestów, Twardoszyn, a także ośrodki wypoczynkowe: Zuberzec i Orawice.

Część polska zamieszkana jest przez Polaków i Słowaków, podobnie jak część słowacka (powiaty namiestowski i twardoszyński), oraz Słowaków (pow. dolnokubiński).

Teren Polskiej Orawy był jednorodny etnicznie - został zasiedlony przez polskich osadników z Małopolski nizinnej i Żywiecczyzny; w osadnictwie brała też w niewielkim zakresie udział ludność wołoska[1].

Do końca XIX wieku mieszkańcy Orawy nie mieli świadomości etnicznej ani narodowej[2]. Do 1918 Orawa należała do Królestwa Węgier. Według spisu z 1910 mieszkało tam 72 125 osób:

  • 59 096 Słowaków
  • 16 131 Polaków
  • 2000 Węgrów
  • 1518 Niemców.

Po I wojnie światowej wybuchł spór pomiędzy Polską, a Czechosłowacją o przynależność regionu. Generalnie podział narodowościowy był taki, że w Górnej Orawie zamieszkiwała ludność polska, a w Dolnej – słowacka. Planowany plebiscyt nie odbył się, gdyż Polska podczas wojny z bolszewikami zgodziła się na podział bez pytania zainteresowanej ludności o zdanie – Rzeczypospolitej przypadło 12 wsi w Górnej Orawie. W 1924 dokonano wymiany terytoriów – Polska otrzymała Lipnicę Wielką, a w zamian oddała wsie Głodówka i Sucha Góra.

W 1938 rząd Polski, wykorzystując osłabienie Czechosłowacji po układzie monachijskim, zwrócił się do Pragi z ultimatum o oddanie niewielkich fragmentów terytorium Orawy (m.in. wsi przekazanych przez Polskę w 1924). Pozostały one w granicach Rzeczypospolitej niecały rok – po wybuchu II wojny światowej odzyskała je Słowacja, a później Czechosłowacja.

Do czasu wejścia Polski i Słowacji do Układu z Schengen (21 grudnia 2007) istniało na Orawie pięć przejść granicznych (w kolejności od zachodu na wschód): Ujsoły-Novoť, Korbielów-Oravská Polhora, Winiarczykówka-Bobrov, Chyżne-Trstena, Chochołów-Sucha Hora.

Polska część Orawy od północy i zachodu ograniczona jest pasmem Beskidu Żywieckiego. Wschodnia granica Kotliny Orawskiej przebiega wzdłuż europejskiego działu wodnego, rozdzielającego zlewiska Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego. Kotlina Orawska tworzy największy w Polsce region należący do zlewiska Morza Czarnego (poprzez Czarną Orawę, Wag i Dunaj).

Przypisy

  1. ↑ R. Kantor, Między identyfikacją narodową a regionalną. Przypadek Polskiej Orawy, "Studia Etnologiczne i Antropologiczne", t. 1, 1997, s. 149.
  2. ↑ R. Kantor, Między identyfikacją narodową a regionalną. Przypadek Polskiej Orawy, "Studia Etnologiczne i Antropologiczne", t. 1, 1997, s. 150.
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Orawski Zamek

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Główny podział Słowacji na regiony historyczne i turystyczne

Bratysławski region (Bratislavský región, Bratislava a okolie) • Dolina Dunaju (Podunajsko) • Dolina Górnego Hronu (Horehronie) • Dolina Hronu (Pohronie) • Dolina Wagu (Považie) • Gemer • Górna Nitra (Horná Nitra) • Koszyce (Košický región, Abov) • Kysuce • Liptów (Liptov) • Nitra (Nitriansky región, Dolná Nitra) • Orawa (Orava) • Poiplie • Spisz (Spiš) w tym Zamagurze (Zamagurie) • Szarysz (Šariš) • Tatry • Tekov (Dolné Pohronie) • Turiec • Záhorie • Zemplín

 
Źródło: „http://pl.wikipedia.org/wiki/Orawa_(region)”