Licencje Creative Commons

Licencje Creative Commons (CC) - zestaw licencji, na mocy których można udostępniać utwory objęte prawami autorskimi. Licencje te są tworzone i utrzymywane przez organizację Creative Commons.

Licencje Creative Commons pozwalają twórcom utworów zachować własne prawa i jednocześnie dzielić się swoją twórczością z innymi. Zasada "wszelkie prawa zastrzeżone" zostaje zastąpiona zasadą “pewne prawa zastrzeżone”.

Szacuje się, że na licencjach CC udostępnia się obecnie co najmniej 100 milionów utworów. Licencje CC są w chwili obecnej najpopularniejszymi wolnymi licencjami stosowanymi do licencjonowania treści innych niż oprogramowanie.

Spis treści 1 Zastosowanie 2 Rodzaje licencji 3 Warunki używania 4 Wersje 5 Zgodność z innymi licencjami 6 Wykorzystanie 7 Zalety 8 Krytyka licencji Creative Commons 9 Przypisy 10 Linki zewnętrzne

[edytuj] Zastosowanie

Licencje CC można stosować dla dowolnego utworu, który podlega ochronie prawa autorskiego - na przykład tekstu, obrazu, dźwięku czy utworu audiowizualnego.

Licencje CC nie są przeznaczone do licencjonowania oprogramowania, CC do tego celu poleca licencje oferowane przez Free Software Foundation lub Open Source Initiative.

Licencje CC są dostępne w wersji ogólnej ("Unported") - dostosowanej do prawodawstwa międzynarodowego, oraz w ponad 40 wersjach dostosowanych do jurysdykcji lokalnych. W szczególności istnieją wersje polskie licencji, zgodne z polskim systemem prawnym.

Teksty licencji są dostępne za darmo na stronie projektu Creative Commons.

[edytuj] Rodzaje licencji

Istnieją cztery warunki udostępniania utworów, z czego pierwszy pojawia się we wszystkich licencjach:

Uznanie Autorstwa (ang. Attribution (BY)) 

zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie dzieła i wszelkich jego pochodnych pod warunkiem umieszczenia informacji o twórcy.

Użycie Niekomercyjne (ang. Noncommercial (NC)) 

zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie dzieła i wszelkich jego pochodnych tylko w celach niekomercyjnych.

Bez Utworów Zależnych (ang. No Derivative Works (ND)) 

zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie tylko dokładnych (dosłownych) kopii dzieła, niedozwolone jest jego zmienianie i tworzenie na jego bazie pochodnych.

Na Tych Samych Warunkach (ang. Share Alike (SA)) 

zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie pochodnych dzieł, pod warunkiem że będą one opublikowane na takiej samej licencji.

Sześć podstawowych licencji, stanowiących kombinacje tych warunków, to:

• Uznanie Autorstwa
• Uznanie Autorstwa - Użycie Niekomercyjne
• Uznanie Autorstwa - Użycie Niekomercyjne - Na Tych Samych Warunkach
• Uznanie Autorstwa - Użycie Niekomercyjne - Bez Utworów Zależnych
• Uznanie Autorstwa - Na Tych Samych Warunkach
• Uznanie Autorstwa - Bez Utworów Zależnych

[edytuj] Warunki używania

Każde dzieło oparte o licencję Creative Commons musi przytaczać pełny tekst licencji lub URI tego tekstu oraz informacje takie jak tytuł, nazwisko autora. Pozostałe warunki są zależne od wybranego wariantu licencji.

[edytuj] Wersje

Do tej pory licencje Creative Commons ukazały się w kilku wersjach: 1.0, 2.0, 2.5 i 3.0. Wersje do numeru 2.5 włącznie są dostępne w języku polskim.

[edytuj] Zgodność z innymi licencjami

Licencja BY (jedynie z tym warunkiem) jest zgodna m.in z licencjami BSD i GNU FDL (czyli może być wykorzystana w tak licencjonowanych dziełach), natomiast każda licencja zawierająca warunek No Derivative lub Noncommercial nie jest zgodna z żadną z nich.

Wariant Share Alike nie jest kompatybilny z GNU FDL co oznacza, że np. na Wikipedii nie można korzystać z tekstów na takiej licencji i odwrotnie.

[edytuj] Wykorzystanie

Serwisy związane z Wikipedią oprócz GNU FDL wykorzystują też często licencje Creative Commons. Przykładem może być serwis Wikitravel używający wersji cc-1.0-by-sa (która jest odpowiednikiem GNU FDL).

W chwili obecnej na licencji Creative Commons znajduje się co najmniej sto milionów pozycji dostępnych na stronach WWW. Najpopularniejsze licencje to używana w przypadku 37% utworów licencja BY-NC-SA oraz BY-NC-ND (18% licencjonowanych utworów). W sumie 2/3 licencji zezwala jedynie na użycie niekomercyjne, a 1/3 nie zezwala na tworzenie utworów zależnych.

[edytuj] Zalety

W stosunku do GNU FDL zaletą jest niewątpliwie brak obciążeń przy drukowaniu - teksty na licencjach Creative Commons nie muszą podawać pełnego tekstu licencji. Wystarczy w zastępstwie podać link do treści licencji.

[edytuj] Krytyka licencji Creative Commons

Niektórzy członkowie środowiska wolnego oprogramowania krytykują Creative Commons za brak wyraźnie wytyczonych wartości lub warunków, które winny spełniać wszystkie licencje. W szczególności obiektem krytyki są licencje, które zastrzegają prawa, które zdaniem tych krytyków nie mogą podlegać zastrzeżeniu ze względów etycznych bądź moralnych. Krytycy wskazują również na brak zgodności licencji Creative Commons z licencjami wolnego oprogramowania.

Według środowiska Debiana licencje te nie spełniają Wytycznych Debiana dotyczących Wolnego Oprogramowania^[1]. Free Software Foundation uważa licencje za nieprecyzyjne i zaleca zamiast nich Free Art License^[2].

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Pełny wybór licencji na stronie Creative Commons
• Formularz ułatwiający wybór odpowiedniej licencji