Lew Trocki

Skocz do: nawigacji, szukaj
Lew Dawidowicz Trocki
Лев Давидович Троцкий

Urodzony 7 listopada 1879
Janówka, Powiat elżbietogrodzki, Ukraina
Zmarł 21 sierpnia 1940
Miasto Meksyk, Meksyk
Kolekcja cytatów w Wikicytatach
8-letni Trocki
Lew Trocki zesłany w 1900 roku na Syberię
Trocki z córką Niną we Francji, 1915
Lew Trocki
Pokój, w którym dokonano zamachu na Trockiego
Grób Lwa Trockiego
Wizerunek Trockiego na polskim plakacie propagandowym

Lew Dawidowicz Trocki, wł. Lew Dawidowicz Bronstein (ur. 7 listopada 1879, zm. 21 sierpnia 1940) - rewolucjonista rosyjski pochodzenia żydowskiego, jeden z twórców i przywódców Rosji Radzieckiej.

Bliski współpracownik Włodzimierza Lenina, jeden z głównych przywódców rewolucji październikowej. Uczestniczył również w rewolucji 1905, kiedy był przewodniczącym Rady Delegatów Robotniczych w Piotrogrodzie, po jej upadku na emigracji do wybuchu rewolucji lutowej.

Spis treści

[edytuj] Życiorys

Urodzony w chłopskiej, żydowskiej rodzinie jako piąte z ośmiorga dzieci (czworo z nich zmarło już w wieku dziecięcym). W jego domu rodzinnym używano mieszanki języka rosyjskiego i języka ukraińskiego. Jego rodzice byli ateistami i nie używali jidysz.

Ukończył z wyróżnieniem szkołę realną im. Św. Pawła w Odessie, planował studiować matematykę, jednak w 1897 zaangażował się w rodzący się w Rosji ruch robotniczy, zakładając razem z kilkoma przyjaciółmi i pierwszą żoną Aleksandrą Sokołowską Południoworosyjski Związek Robotniczy, co uważa się za początek działalności rewolucyjnej Trockiego.

W 1898 organizacja została wykryta i rozbita, a on aresztowany wraz z innymi działaczami.

W 1900 skazany na zesłanie na Syberię do miejscowości Ust-Kut w pobliżu jeziora Bajkał.

W 1902 uciekł stamtąd do zachodniej Europy, posługując się fałszywym paszportem na nazwisko Trocki. W Londynie poznał m. in. Włodzimierza Lenina, który już wcześniej dostrzegł w Trockim obiecującego dziennikarza marksistowskiego i planował wciągnąć go do redakcji Iskry, oficjalnego organu Socjaldemokratycznej Partii Rosji. Obaj działacze szybko jednak się ze sobą poróżnili. Trocki nie popierał leninowskiej wizji monolitycznej partii i poparł na II zjeździe frakcję mienszewików.

W 1905 powrócił sekretnie do Rosji, by wziąć aktywny udział w rewolucji (notabene jako jedyny z ważniejszych rosyjskich działaczy socjalistycznych). Był ostatnim przewodniczącym Piotrogrodzkiej Rady Robotniczej, wzywał do obalenia caratu poprzez strajk generalny. Po klęsce rewolucji skazany na dożywotni pobyt w kolonii karnej w Obdorsku, jednak w 1907 udało mu się uciec do Szwajcarii.

Wkrótce po wybuchu I wojny światowej przeniósł się z Zurychu do Paryża, gdzie podjął pracę w redakcji rosyjskojęzycznego dziennika "Nasze Słowo". Zdecydowanie występował przeciwko wojnie i postawie kierownictwa Drugiej Międzynarodówki i większości socjalistów europejskich, którzy przeszli na pozycje patriotyczne i popierali władze swoich krajów w konflikcie. Podczas konferencji socjalistów w Zimmerwaldzie we wrześniu 1915 r. odegrał istotną rolę, m.in. był autorem tekstu deklaracji końcowej. We wrześniu 1916 r. władze francuskie, na prośbę Rosji, zamknęły redakcję "Naszego Słowa" i postanowiły wydalić Trockiego z kraju. Próbując za wszelką cene uniknąć wydalenia do Rosji, Trocki trafił do Hiszpanii i stamtąd do Nowego Jorku (styczeń 1917). Po wybuchu rewolucji lutowej, wrócił do Rosji, z krótkim przystankiem w obozie dla jeńców wojennych w Amherst w Kanadzie.

W Piotrogrodzie Trocki natychmiast podjął intensywną działalność polityczną, ostro krytykując kolejne rządy i występując w obronie Rady Piotrogrodzkiej. Pomimo przeszłych rozbieżności ideologicznych, wiosną 1917 r. jego poglądy polityczne były bardzo bliskie poglądom partii bolszewickiej, w której szeregi Trocki wstąpił jednak dopiero we wrześniu 1917 r., by od razu znaleźć się w jej Komitecie Centralnym. W miesiącach poprzedzających Rewolucję Październikową Trocki był jednym z jej "kół napędowych" - zręcznym mówcą, bardzo popularnym wśród robotników i żołnierzy, a także organizatorem politycznym o rosnących wpływach. Po rozruchach lipcowych, 23 lipca trafił do więzienia ze sfabrykowanymi zarzutami o szpiegostwo na rzecz Niemiec. Więzienie opuścił 4 września.

23 września został wybrany na przewodniczącego Rady Piotrogrodzkiej. W październiku aktywnie przygotowywał zbrojną insurekcję, zarówno poprzez pracę organizacyjną (m.in. w Komitecie Wojskowo-Rewolucyjnym, zbrojnym organie Rady, którego również był przewodniczącym), jak i polityczno-agitacyjną (przemawiał na wielu wiecach i zebraniach). Był w tym okresie jednym z czołowych przywódców bolszewickich [1].

Po rewolucji październikowej jako ludowy komisarz spraw zagranicznych, negocjował brzeski traktat pokojowy, a następnie był komisarzem spraw wojskowych i morskich i głównym organizatorem Armii Czerwonej. Przeciwnik prowadzenia wojny z Polską, liczący na wybuch rewolucji w Polsce, widząc fatalny stan armii rosyjskiej po wielu latach walki. 4 września 1918 jako komisarz obrony stanął na czele Rady Wojennej Republiki[2]

Po śmierci Lenina (1924) pozostawał w ostrym konflikcie ze Stalinem na tle walki o sukcesję po Leninie i walki z rozrastającą się w ZSRR biurokracją. Dostrzegał degenerację ideową, do jakiej dochodziło w partii bolszewickiej, upadek wewnątrzpartyjnej dyskusji i rosnącą rozbieżność między ideałami socjalistycznymi a dążeniami wielu nowo wstępujących członków. W licznych artykułach prasowych i książce Platforma Lewicowej Opozycji domagał się walki z tymi problemami, których uosobieniem dla niego był Józef Stalin. Poniósł jednak klęskę. W 1925 musiał odejść z komisariatu spraw wojskowych na rzecz Michaiła Frunzego, a w 1927 usunięty z partii. Kilka miesięcy później znalazł się na wygnaniu w Ałma-Acie.

W 1929 deportowany ze Związku Radzieckiego, a w 1932 pozbawiony obywatelstwa. Przebywał na emigracji w Turcji, Francji, Norwegii i w Meksyku. Z zagranicy toczył walkę ze Stalinem. Krytykował dyktaturę Stalina jako zdradę ideałów rewolucji i wynaturzenie istoty państwa radzieckiego. Komentował również bieżące wydarzenia w polityce międzynarodowej, wnikliwie analizując m.in. przebieg rewolucji hiszpańskiej, rozwój faszyzmu i nazizmu i upadek demokracji w Europie Środkowej.

Przez cały okres emigracyjny był tropiony przez radzieckich tajnych agentów, którzy starali się śledzić każdy jego krok i donosić o nim Stalinowi. Trocki za życia nie zdawał sobie sprawy, ilu z jego sekretarzy, pomocników itp. miało związki z NKWD. Co najmniej trzykrotnie radzieckie służby bezpieczeństwa usiłowały pozbawić go życia - pozorując pożar jego willi na wyspie Prinkipo, a następnie domu pod Paryżem oraz organizując zmasowany atak na jego dom w Meksyku w kwietniu 1940.

14 lutego 1938 w niejasnych okolicznościach w szpitalu w Paryżu umarł syn Trockiego - Lew Siedow, prawdopodobnie skrytobójczo zamordowany przez agenta OGPU. W podobny sposób zginęła właściwie cała rodzina oprócz jego drugiej żony Natalii Siedowej.

W 1938 utworzył IV Międzynarodówkę.

W 20 sierpnia 1940 zamordowany na rozkaz Stalina w Meksyku przez agenta NKWD Ramóna Mercadera. Do zabójstwa użył on czekana. Ciężko ranny w głowę zmarł w szpitalu w 26 godzin po zamachu. Jego pogrzeb w Meksyku zgromadził 300 tysięcy osób.

Miał czworo dzieci: z pierwszą żoną dwie córki - Zinaidę (w 1933 popełniła samobójstwo w Berlinie) i Ninę (w 1928 zmarła na gruźlicę w ZSRR), a z drugiego małżeństwa z N. I. Siedową dwóch synów - Lwa Siedowa i Sergiusza Bronsteina (w 1937 stracony w ZSRR).

Trocki nie został oficjalnie zrehabilitowany w ZSRR jak wielu innych działaczy zamordowanych z rozkazu Stalina. Niemniej w latach 80. wydano pamiątkowy znaczek z jego postacią, a w 1987 zniesiono zakaz publikacji lub posiadania jego książek.

[edytuj] Poglądy

Twórca teorii permanentnej rewolucji, na podstawie analizy sytuacji w carskiej Rosji doszedł do wniosku, że dokonanie rewolucji socjalistycznej w jednym kraju jest niemożliwe, gdyż gospodarka pojedynczego kraju, zwłaszcza zacofanego, nie ma szans w warunkach globalnego kapitalizmu. Dlatego konieczne było dokonanie takiej rewolucji w wielu krajach, drogą społecznych oddziaływań (wybuch rewolucji w jednym kraju zachęca do wystąpienia robotników innych państw) i poprzez działalność partii lewicowych. Jeżeli rewolucja ograniczy się do jednego państwa, nie ma szans na utrzymanie się.

Jednym ze współczesnych polskich trockistów był, zmarły 8 kwietnia 2008, historyk Ludwik Hass.

[edytuj] Wybrane dzieła

[edytuj] Literatura i film

  • Śmierć Trockiego jest tematem filmu Josepha Loseya Zabójstwo Trockiego (L'Assassinat de Trotsky), w którym tytułową rolę zagrał Richard Burton, zaś w Ramona Mercadera wcielił się Alain Delon.
  • Trocki pojawia się w filmie Frida z 2002, gdzie gra go Geoffrey Rush
  • O śmierci Trockiego opowiada humoreska Davida Ivesa Variations on the death of Trotsky
  • Trocki pojawia się na obrazach meksykańskiego malarza i komunisty Diego Rivery
  • Trocki był pierwowzorem postaci Snowballa w Folwarku zwierzęcym oraz Emmanuela Goldsteina w Roku 1984.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. ↑ Izaak Deutscher, Trotsky: Le Prophète armé (1879-1921), Juillard, Paryż 1962
  2. ↑ Richard Pipes, Rosja bolszewików, Warszawa 2005, s. 57.
p • d • e
Szefowie radzieckiej dyplomacji

Lew Trocki • Gieorgij Cziczerin • Maksim Litwinow • Wiaczesław Mołotow • Andriej Wyszyński • Wiaczesław Mołotow • Dimitrij Szepiłow • Andriej Gromyko • Eduard Szewardnadze • Aleksandr Biessmiertnych • Borys Pankin • Eduard Szewardnadze

 
p • d • e
To hasło powiązane jest z serią Komunizm
Symbole
Kierunki w ruchu
komunistycznym
Partie polityczne
Państwa komunistyczne
Tematy powiązane

Źródło: „http://pl.wikipedia.org/wiki/Lew_Trocki”