Feminizm w muzykologii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Feminizm w muzykologii. Przypływ zainteresowania tematyką kobiecą w muzykologii nastąpił w latach 1960. Za patrona tej zmiany uważany jest Theodor W. Adorno, a także Michel Foucault. Badając obecność kobiet w życiu muzycznym podkreślano, że zazwyczaj były one wykonawczyniami, słuchaczkami, mecenaskami czy też osobami w innych rolach – takich jednak, które pomijane są w podręcznikach do historii muzyki opisujących przede wszystkim najwybitniejsze dzieła – a te tworzyli mężczyźni.

Pierwsza fala zainteresowania kwestią kobiecą przyniosła słowniki poświęcone samym kobietom oraz specjalistyczne publikacje opisujące zapomnianą obecność kobiet w życiu muzycznym. Pojawiły się monografie poświęcone kobietom, zaczęto wydawać ich utwory, a potem coraz częściej nagrywać. Zaczęto organizować konkursy dla komponujących kobiet (np. w Heidelbergu).

Następną falę stworzyła feministyczna muzykologia, a także muzykologia gender. Rozwinęły się przede wszystkim w USA. Za najważniejszą jej przedstawicielkę uważa się Susan McClary. Jej książka Feminine Endings (1991; ISBN 0-8166-4189-7), czyli “żeńskie końcówki (dokładniej: kadencje): muzyka, płeć społeczna i seksualność uważana była za manifest nowego kierunku badań. Wkrótce feministyczna muzykologia obudziła też rezonans w Niemczech, gdzie skutki wyeliminowania kobiet z życia publicznego przez Hitlera po 1933 roku podobno odczuwane były jeszcze nawet długo po wojnie.

W Polsce feministyczna muzykologia ani muzykologia gender nie obudziła zainteresowania. Panoramę problemu po raz pierwszy naszkicowała w 1997 roku Maria Anna Harley[1], a w 2001 Danuta Gwizdalanka[2], która wspomniała też o istnieniu jednej pracy magisterskiej poświęconej kwestii kobiecej[3]. Specyficznie kobiecej twórczości poświęcone były trzy wystawy:

  • w 1992 ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie (Kobieta w muzyce. Twórczość i inspiracja)
  • w 2003 w Katowicach, poświęcona polskim kompozytorkom 1816–1939[4]
  • w 2005 w Katowicach, prezentująca obecność muzyki w czasopismach kobiecych tudzież krytykę muzyczną uprawianą przez kobiety w latach 1818-1939[5].

Inicjatorkami wystaw w Katowicach były Magdalena Dziadek i Lilianna Moll.

[edytuj] Feminizacja w polskiej muzykologii: fenomen światowy

Nurt ten najprawdopodobniej nie zyska w Polsce zwolenniczek/zwolenników, gdyż dziedzina ta - co stanowi fenomen na skalę światową - od wielu lat jest sfeminizowana, i to nie tylko w gronie studenckim, ale przede wszystkim profesorskim.

  • Muzykologia w Krakowie:
zał. w 1911, od 1935 w gronie pedagogów Bronisława Wójcik-Keuprulian
po śmierci złożyciela krakowskiej muzykologii, Zdzisława Jachimeckiego w 1953, w większości muzykologią tą kierowały kobiety:
Stefania Łobaczewska 1953-63
Elżbieta Dziębowska 1974-78
Zofia Fabiańska 1999-2002
Alicja Jarzębska 2002-08
Renata Suchowiejko od 2008
  • Muzykologia we Lwowie zał. 1912 (do 1940), pierwsi absolwenci: Wójcikówna, Feicht i Maria Szczepańska, która od 1926 była w gronie pedagogów
Maria Szczepańska kierowała katedrą w l. 1957-62
Krystyna Winowicz 1974-75
Danuta Jasińska 2000-2005
Zofia Lissa 1949-75
Anna Czekanowska 1975-91
Zofia Helman 1991-96
Sławomira Żerańska-Kominek od 1998


  1. ↑ Maria Anna Harley Po polsku i po babsku, "Ruch Muzyczny" 1997 nr 19, s. 15-16.
  2. ↑ D. Gwizdalanka (Zdeterminowane) emancypantki i (wojujące) feministki, w: Muzyka i płeć, Kraków 2001, s. 187-204.
  3. ↑ Anna Brzezicka-Kamińska Polskie kompozytorki na festiwalu "Warszawska Jesień", UW 1998.
  4. ↑ M. Dziadek, L. Moll Oto artyści pełnowartościowi, którzy są kobietami... Polskie kompozytorki 1816–1939. Katowice 2003
  5. ↑ M. Dziadek, L. Moll Odrodźmy się w muzyce! Muzyka na łamach polskich czasopism kobiecych i "kobieca" krytyka muzyczna 1881-1939. Katowice 2005

Źródło: „http://pl.wikipedia.org/wiki/Feminizm_w_muzykologii”