Feliks Nowowiejski

Brak wersji przejrzanej

Muzeum Feliksa Nowowiejskiego w Barczewie znajdujące się w miejscu, w którym wcześniej znajdował się dom rodzinny kompozytora.

Tablica pamiątkowa znajdująca się w ratuszu olsztyńskim

Feliks Nowowiejski (ur. 7 lutego 1877 w Barczewie na Warmii, zm. 18 stycznia 1946 w Poznaniu) - polski kompozytor, dyrygent, pedagog, organista-wirtuoz, organizator życia muzycznego, szambelan papieski. Początkowo uczęszczał do szkoły muzycznej w Świętej Lipce (1887-1893), gdzie kształcił się w zakresie przedmiotów muzycznych. Od 1893 roku przebywał w Olsztynie i podjął tam pracę w pruskiej orkiestrze pułku grenadierów, komponował utwory dla orkiestry wojskowej i zespołów amatorskich. Dzięki nagrodzie uzyskanej w Londynie w 1898 r. za kompozycję Pod sztandarem pokoju mógł podjąć studia w Konserwatorium J. Sterna w Berlinie (1898), później kontynuował naukę w Szkole Muzyki Kościelnej w Ratyzbonie 1900, w Akademickiej Szkole Mistrzów Maksa Brucha w Berlinie 1900-1906 oraz na Uniwersytecie Berlińskim. W latach 1898-1900 pracował jako organista w kościele św. Jakuba w Olsztynie. Prowadził działalność pedagogiczną w Krakowie, Berlinie i od 1919 w Poznaniu. Często koncertował także jako muzyk-wirtuoz w kraju i za granicą. Brał czynny udział w życiu społecznym. Jest patronem Ogólnokształcącej Szkoły Muzycznej w Gdańsku, Państwowej Szkoły Muzycznej I stopnia w Kwidzynie, Szkoły Podstawowej nr 1 w Kętrzynie, Liceum Ogólnokształcącego w Braniewie, Akademii Muzycznej w Bydgoszczy, Warmińsko-Mazurskiej Filharmonii w Olsztynie oraz ulic w wielu miastach polskich. 15 lipca 1910 r. w Krakowie, w 500 rocznicę bitwy pod Grunwaldem, zebrane na placu Matejki, przed odsłoniętym Pomnikiem Grunwaldzkim chóry, pod batutą Feliksa Nowowiejskiego zaśpiewały po raz pierwszy słowa Roty Marii Konopnickiej. Zgromadzony tłum przyjął tę nową pieśń ze łzami w oczach, słuchając jej w powadze. Wydawało się, iż w tym właśnie momencie narodził się nowy hymn, który przez klejne dziesiątki lat towarzyszył Polakom w najtrudniejszych chwilach.

Feliks Nowowiejski pozostawił bogaty dorobek artystyczny. Do najbardziej znanych kompozycji Nowowiejskiego należą:

marsz Pod sztandarem pokoju - 1898 nagroda uzyskana w Londynie
oratorium Powrót syna marnotrawnego - 1902 nagroda im. G. Meyerbeera
uwertura Swaty polskie - 1903 nagroda im. Ludwiga van Beethovena
Poematy symfoniczne op.17: nr 1 "Beatrycze" 1903, nr 2 "Nina i Pergolesi" 1905, nr 3 "Śmierć Ellenai" 1915
1906 Oratorium Znalezienie Świętego Krzyża ze słynnym Parce Domine
1907 Oratorium Quo vadis - sceny dramatyczne na bas, baryton, sopran, chór, orkiestrę symfoniczną i organy - do libretta A.Jungst na motywach powieści H. Sienkiewicza: I Forum Romanum. Pożar Rzymu. II Marsz pretorianów. III. Nocne zgromadzenie chrześcijan w katakumbach. IV Via Appia - widzenie Chrystusa przez Piotra. Finał.
1910 Pieśń Rota
1917 Opera Emigranci
1924 Opera Legenda Bałtyku
Koncert wiolonczelowy op.55
Koncert fortepianowy op.60
Cztery symfonie: I h-moll op.12 "Siedem barw Iris", II op.52 "Praca i rytm", III op. 53 "Symfonia Białowieska", IV op.58 "Symfonia pokoju" na 3 głosy solowe, recytatora, chór mieszany i orkiestrę
ok. 1929-31 dziewięć symfonii organowych, op. 45
ok. 1930-40 cztery koncerty organowe, op. 56
1941 Poemat In Paradisum na organy, op. 61
utwory organowe i fortepianowe
liczne utwory wokalne i chóralne ( w tym ok. 600 pieśni)

W Poznaniu - mieście w którym kompozytor osiadł w 1919 roku, w którym żył i tworzył, i w którym zmarł w 1946 roku - w jego domu na Sołaczu od 7 lutego 2008 roku działa Salon Muzyczny - Muzeum Feliksa Nowowiejskiego (www.nowowiejski.pl). Od 1994 w Poznaniu odbywa się regularny Międzynarodowy Konkurs Organowy im. Feliksa Nowowiejskiego.

Baretka Krzyża Komandorskiego Orderu Polonia Restituta

W jego domu rodzinnym w Barczewie (ul. Mickiewicza 13) mieści się od 1961 muzeum. W Barczewie od 2002 corocznie odbywa się Międzynarodowy Festiwal Muzyki Chóralnej im. Feliksa Nowowiejskiego

Za swoje liczne dzieła religijne – w tym słynną Missa pro pace (Msza w intencji pokoju, łac.) - Nowowiejski otrzymał w 1935 r. od papieża Piusa XI tytuł szambelana papieskiego.

W roku 1936 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta.