Elzab
| Zakłady Urządzeń Komputerowych Elzab S.A. | |
| Forma prawna | spółka akcyjna |
| Data założenia | 1969 |
| Lokalizacja | Zabrze |
| Siedziba |  , Zabrze, ul. Kruczkowskiego 39 |
| Numer KRS | 0000095317 |
| Prezes | Paweł Dudziuk |
| Ważni pracownicy | Jerzy Biernat - Wiceprezes Zarządu - Dyrektor Generalny, Jerzy Malok - Wiceprezes ds. Handlu, Jan Chadam - Wiceprezes ds. Finansowych |
| Kapitał zakładowy | 22 142 962,40 zł |
| Branża | informatyka |
| Produkty | kasy fiskalne, drukarki fiskalne |
| Giełda | GPW |
| ISIN | PLELZAB00010 |
| Symbol akcji | ELZAB (ELZ) |
| Strona internetowa | |
Zakłady Urządzeń Komputerowych Elzab Spółka Akcyjna – polskie przedsiębiorstwo informatyczne, specjalizujące się w projektowaniu, produkcji i dystrybucji kas i drukarek fiskalnych, urządzeń i systemów kasowych, peryferii i akcesoriów służących do rejestracji i zarządzania sprzedażą. Od 1998 notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.
W 1993 roku urządzenia Elzabu, jako pierwsze kasy fiskalne w Polsce zostały dopuszczone do obrotu handlowego.
Spis treści |
[edytuj] Historia
1 sierpnia 1969 powstał w Zabrzu oddział Zakładu Doświadczalnego przy Zakładach Mechaniki Precyzyjnej „Błonie” z Warszawy. Oddział miał przygotować podstawy pod powstanie nowego przedsiębiorstwa, a następnie nadzorować roboty inwestycyjne w powstającym zakładzie. Zajmowano się szkoleniem i kompletowaniem kadry dla potrzeb przyszłego przedsiębiorstwa, ale przede wszystkim stopniowo uruchamiano produkcję detali i zespołów dziurkarki taśmy papierowej DT-102. W 1970 r. na terenie zabrzańskiego osiedla „Helenka” rozpoczęła się budowa nowego zakładu. 1 października 1971 powołano do życia Przedsiębiorstwo Doświadczalne Produkcji Urządzeń Peryferyjnych – w pełni samodzielną jednostkę gospodarczą. Głównym zadaniem było wytwarzanie podzespołów do dziurkarek DT-102 dla przedsiębiorstwa „Błonie” oraz opanowanie nowych konstrukcji, technologii i zorganizowanie własnej produkcji dziurkarek.
W lipcu 1972 r. zakończono budowę nowej siedziby przedsiębiorstwa. Do grudnia 1973 r. trwał okres dochodzenia do projektowanej zdolności produkcyjnej. 1 stycznia 1974 nastąpiło przekształcenie Przedsiębiorstwa Doświadczalnego w Zakłady Urządzeń Komputerowych „Mera-Elzab”.
Mera-Elzab kojarzona była w tym okresie z produkcją perforatorów – urządzeń wejścia-wyjścia służących do przetwarzania impulsów elektrycznych na odpowiednie kombinacje otworów na taśmie papierowej. Konstrukcja ta była stosowana jako urządzenie wyjściowe EMC lub w torze transmisji danych. W dziedzinie dziurkarek taśmy papierowej i jednostek sterujących Mera-Elzab stał się znaczącym producentem w krajach RWPG. Najbardziej popularne modele tych urządzeń to oznaczone symbolami DT-105 i DT-105S oraz zestaw dziurkarka-czytnik SPTP3.
Rozszerzeniu zdolności produkcyjnych służyło nawiązanie współpracy w 1972 z niemiecką firmą „Ankel” w wyniku której rozpoczęto produkcję maszyny frankującej do automatycznego stemplowania przesyłek (m.in. frankoptyp z napędem ręcznym Junior 100, z napędem elektrycznym Junior 200).
W momencie powołania i budowy zakładów zakładano, że głównym produktem będą wyroby o przewadze mechaniki precyzyjnej. Kiedy okazało się, że możliwości zakładu i potrzeby rynku sięgają dalej dokonano przeprofilowania produkcji na urządzenia peryferyjne komputerów z przewagą elektroniki. Miało to miejsce w latach 1972-74. Typowym elektronicznym produktem firmy był kalkulator inżynierski MERA-203 (kalkulator zmiennoprzecinkowy do obliczeń naukowo-badawczych), opracowany przez Zespół Konstrukcji Kalkulatorów Instytutu Maszyn Matematycznych w Zabrzu.
W latach 1976-77 zakupiono licencję szwedzkiej firmy Stansaab Elektronik AB w oparciu o którą rozpoczęto na produkcję systemów monitorów ekranowych MERA 7900.
W tym czasie zakład posiadał unikalny w skali kraju park maszynowy pozwalający na produkowanie podzespołów mechanicznych i detali do wszystkich wyrobów (obróbka, wiórowa, plastyczna, cieplno-mechaniczna – szwajcarskie prasy RASKIN, niemieckie frezarki sterowane numerycznie, piece hartownicze, tokarki, obrabiarki. Po uruchomieniu produkcji systemów monitorowych zakład wyposażono w specjalistyczne urządzenia technologiczne m.in. powstała nowoczesna lakiernia kineskopów.
Pierwsze monitory współpracowały z komputerami IBM i RIAD (MERA 7900) w konfiguracji zdalnej i lokalnej. Oferowały dobór koloru ekranu, regulację natężenia światła, a ich wyposażenie stanowiły oddzielne klawiatury. Kolejne generacje monitorów współpracowały z systemami UNIVAC, Siemens (MERA 7950 S), ICL, IBM, Odra (MERA 7800), SM.
Najliczniejszą grupę wyrobów stanowiły monitory ekranowe wolnostojące. Pierwszym modelem była MERA-7952 przeznaczona dla systemów minikomputerowych. Największą popularność na rynku zdobył terminal MERA-7953 (funkcjonalnie odpowiadający ówczesnemu standardowi - VT52 firmy DEC). Następnie pojawiły się w ofercie monitory semigraficzne (MERA 7955) z wyświetlaniem w kolorze, sterowane znakowo i inteligentne terminale z reżimem graficznym, a następnie monitory kolorowe, graficzne. Zakłady bardzo szybko przeszły od produkcji pojedynczych monitorów do systemów monitorowych. Jednym z przykładów była MERA 7911 D - stacja monitorowa do półautomatycznego sporządzania raportów dyspozytorskich.
W krótkim czasie od uruchomienia produkcji monitorów we wszystkich krajach RWPG pracowały urządzenia marki „Elzab-Mera” - w sumie eksportowano połowę produkcji (w tym także do tzw. „krajów II obszaru płatniczego”). Również niektóre modele perforatorów (DT-105) czy stacja przygotowania danych na taśmie papierowej SPTP-3 dla systemów minikomputerowych SM, zdominowały rynki RWPG.
Oprócz podstawowej oferty - urządzeń do taśmy papierowej, monitorów ekranowych i systemów monitorowych, kalkulatorów programowalnych i systemów kalkulatorowych - firma prowadziła także serwis techniczny i szkolenia użytkowników a także usługi kooperacyjne i obliczeniowe na własnej EMC.
Rozwój firmy zastopował w poważnym stopniu pożar, który 13.04.1983 r. zniszczył znaczną część hali produkcyjnej i magazyn wyrobów gotowych (w sumie straty oceniono na 211 mln złotych co stanowiło ok. 10% majątku trwałego firmy). Nie zawieszono jednak działalności zakładu. Natychmiast skompletowano i odtworzono park maszynowy, aby w szybkim tempie nadrobić opóźnienia produkcyjne. Osiem miesięcy po pożarze produkcja powróciła do odbudowanej hali.
Prace nad kolejnym systemem monitorów oraz klawiaturą RTDS-8 (był to system wspomagający uruchamianie systemów mikroprocesorowych 8-bitowych) stały się bezpośrednim impulsem do skonstruowania pierwszego polskiego komputera personalnego o nazwie Meritum. Rozwiązanie oparte było o mikroprocesor U880D, pamięć operacyjną o pojemności 48 kB, pamięć stałą 8 kB, pamięć obrazu 1 kB. W 1983 r. na Międzynarodowych Targach Poznańskich został po raz pierwszy zaprezentowany komputer osobisty Meritum I. W 1985 r. uruchomiono produkcję mikrokomputera profesjonalnego ComPAN-8 oraz udoskonaloną wersję komputera osobistego - Meritum II. W 1987 r. wybudowano halę produkcji urządzeń elektronicznych, z jednym z najnowocześniejszych w ówczesnym okresie w skali RWPG, wydziałem montażu elektronicznego.
Zmiany polityczno-gospodarcze w Polsce, które zapoczątkowały wybory w 1989 r., w ciągu kilku lat zmiotły z gospodarczego krajobrazu większość przedsiębiorstw dawnego Zjednoczenia MERA. Za wyjątkiem Elzab-Mera. Okupione to było ogromnym wysiłkiem organizacyjnym i wieloma zmianami. W latach 1991-92 nastąpił drastyczny spadek eksportu do krajów RWPG, które wcześniej były odbiorcą ponad 90% produkcji (najważniejszym odbiorcą był oczywiście ZSRR). Stopniowo rosła zagraniczna konkurencja na rynku polskim. W sytuacji zagrożenia bytu firmy postawiono na restrukturyzację – w 1992 r. nastąpiła zmiana prawna i narodziły się obecne Zakłady Urządzeń Komputerowych Elzab SA, jednoosobowa spółka skarbu państwa.
W tym okresie rozpoczęto prace nad zupełnie nowym wyrobem - na zamówienie partnera zagranicznego powstawała pierwsza kasa komputerowa, urządzenie adresowane do handlu. Wejście w 1993 r. ustawy o VAT, zastało Elzab na etapie zaawansowanych prac nad tym projektem. Pojawiła się wówczas szansa na uratowanie i rozwój zakładu, którą wykorzystano dokonując szybkiej adaptacji urządzenia na rynek krajowy. Terminal kasowy Elzab model Xcel 260 uzyskał pierwsze dopuszczenie do obrotu, udzielone przez Ministerstwo Finansów dla urządzeń fiskalnych w Polsce[potrzebne źródło].
W 1998 r. akcje Elzab SA zadebiutowały na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. Od 15 lat Elzab jest jednym z dostawców kas i drukarek fiskalnych. Spółka produkuje również wagi elektroniczne, szuflady kasowe, sprawdzarki cen, drukarki etykiet oraz akcesoria do integracji systemów kasowych.
Korzenie spółki Elzab sięgają roku 1969, kiedy to powołany został w Zabrzu oddział zamiejscowy firmy Mera-Błonie. W roku 1971 przekształcił się on w Przedsiębiorstwo Doświadczalne Produkcji Urządzeń Peryferyjnych. W roku 1974 powstała z niego firma Mera-Elzab. W 1992 roku firma została przekształcona w jednoosobową spółkę akcyjną skarbu państwa pod nazwą Zakłady Urządzeń Komputerowych Elzab S.A. Rozpoczęła produkcję urządzeń fiskalnych. Jej akcje są od roku 1998 notowane na GPW.
