Elżbieta Granowska

Elżbieta Granowska z Pileckich (ur. ok. 1372 - zm. 12 maja 1420 w Krakowie) – trzecia żona Władysława Jagiełły, królowa Polski.

Była jedynym dzieckiem wojewody sandomierskiego Ottona z Pilczy i Jadwigi Melsztyńskiej (matki chrzestnej Jagiełły). Miała bardzo burzliwe życie. Gdy w r. 1384 umarł jej ojciec, odziedziczyła po nim ogromne posiadłości łańcuckie oraz Pilicę i stała się najbogatszą panną w Polsce. Ściągnęło to licznych konkurentów do jej ręki - była żoną kolejno: Wisła Czambora, Jańczyka Jańczykowicza Hińczyńskiego, Wincentego Granowskiego. Podczas trwającego 13 lat małżeństwa z Granowskim Elżbieta urodziła dwóch synów i trzy córki. 12 grudnia 1410 r. Elżbieta została wdową. W 1416 r. Jagielle zmarła małżonka Anna Cylejska, więc zaczęto obmyślać plany jego kolejnego małżeństwa. Władysławowi bardzo do gustu przypadła wdowa po Granowskim, Elżbieta. 2 maja 1417 r. w Sanoku miał miejsce ich ślub. Tego samego roku 19 listopada została koronowana na Wawelu. Wiele osób miało za złe Jagielle to małżeństwo, ponieważ 45-letnia Granowska nie mogła urodzić dziecka.

Stanisław Ciołek, sekretarz królewski, z kolei napisał alegoryczną bajkę, w której lew (Władysław Jagiełło) poślubia świnię (Elżbietę), po tym jak ta rzuciła na niego czary. Pochodzenie królowej, niekrólewskie choć jak najbardziej dostojne, było powodem wielu złośliwych plotek na jej temat.

W 2 lata później u Elżbiety zaczęły się ujawniać objawy gruźlicy, na którą umarła w 1420 r. w Krakowie. Została pochowana w kaplicy Mansjonarskiej katedry wawelskiej. Po dwustu latach szczątki królowej usunięto, aby przygotować miejsce na pochówek Stefana Batorego. Nie wiadomo, gdzie je przeniesiono. Marcin Bielski zanotował jednak, że z kości znać jeszcze było, że ta białogłowa musiała być subtelna i cudna^[1].

Istnieją jednak prace naukowe (np. Klemensa Kanteckiego), które zupełnie inaczej przedstawiają życie Elżbiety. Jako datę jej urodzenia podawany jest rok 1382. Byłaby więc o 10 lat młodsza i w momencie ślubu z Jagiełłą liczyłaby 35 lat. Dwa jej pierwsze małżeństwa są podawane w wątpliwość. Prawdopodobnie rzekomo drugi mąż Elżbiety Jańczyk Hińczyński (Jenczyk Hiczyński) jest postacią fikcyjną. Historię o wcześniejszych związkach królowej wymyślił być może Jan Długosz, aby zdyskredytować Elżbietę, nie pochodzącą z rodziny królewskiej.

Potomkinią w prostej linii Elżbiety z Pilczy poprzez jej syna Jana miała być Barbara Radziwiłłówna, królowa Polski.

Przypisy

Poprzednik Anna Cylejska

królowa Polski 1417-1420

Następca Zofia Holszańska