Ecce Homo

Ecce Homo – tytuł nieukończonego obrazu namalowanego przez Adama Chmielowskiego.

Według relacji Leona Wyczółkowskiego obraz zaczął powstawać w 1879 w kościele św. Ducha we Lwowie.Potem przez wiele lat towarzyszył Chmielowskiemu, przed 1904 został podarowany przez artystę arcybiskupowi większemu Lwowa obrządku grekokatolickiego Andrzejowi Szeptyckiemu. Sam Chmielowski wspominał po latach "obszedłem się z tym obrazem jak partacz ostatni, lecz tak mnie molestował ksiądz Metropolita, że aby mieć spokój dokończyłem go po rzemieślniczemu".

Płótno o wymiarach 146 x 96,5 cm. Chrystus namalowany w półpostaci, okryty szkarłatną szatą z cierniową koroną na głowie, trzciną w ręce i splątanym sznurem na szyi. Ukazany został na tle antycznej architektury rozjaśnionej światłem wydobywającym się zza filara, które tworzy nimb wokół jego głowy. Twarz Chrystusa pociągła z lekkim zarostem, zbroczona krwią wypływającą spod cierniowej korony, powieki przymknięte.Opadająca z ramion czerwona szata tworzy na ubiczowanej piersi Jezusa olbrzymie serce.

Do obrazu pozował Bolesław Krzyżanowski, kuzyn Chmielowskiego. W 1941 arcybiskup Szeptycki podarował go do stworzonego przez siebie unickiego muzeum archidiecezjalnego. W 1946 eksponaty z tego muzeum włączono do Galerii Sztuki Ukraińskiej, ale obraz Ecce Homo jako religijny, nieużyteczny powędrował do magazynów.

W 1972 odnalazła go Olga Moskalewicz i rozpoczęły się pertraktacje na temat jego odzyskania. Wyszukano w krakowskiej Desie obraz Iwana Truszcza ukraińskiego malarza Pejzaż nadmorski i po kilku latach starań w zamian za ten obraz otrzymano płótno Chmielowskiego.

Wymiany obrazów dokonano 21 lipca1978 i tego samego dnia Ecce Homo znalazło się w rękach sióstr Albertynek w Krakowie. 3 marca 1979 oddano go do konserwacji, ostateczne miejsce przeznaczenia znalazł obraz 17 czerwca 1985 w ołtarzu kościoła - sanktuarium Brata Alberta w Krakowie przy ulicy Woronicza 10.

Obraz ten jest uważany za najlepsze dzieło w dorobku artystycznym Adama Chmielowskiego, jak również uchodzi za jeden z najlepszych obrazów religijnych w sztuce polskiej.

[edytuj] Bibliografia

• Viator. Ecce Homo, "Nasza Myśl" nr 2 1932, str. 26-27
• Leszek Wołosiuk Ecce Homo, "Kraków" nr 17, marzec 2006
• Siostra Asunta Faron Ecce Homo. Historia obrazu, Kraków 1998