Dziesięć Zaginionych Plemion Izraela

Określenie Dziesięć Zaginionych Plemion Izraela dotyczy starożytnych plemion izraelickich, które zniknęły z kart biblijnych po tym, jak Królestwo Izraela zostało całkowicie zniszczone, a jego mieszkańcy zostali wzięci w niewolę lub wypędzeni przez Asyryjczyków. Wiele grup Żydów twierdziło, iż członkowie Dziesięciu Zaginionych Plemion prowadzą ukrytą egzystencję i w przyszłości powrócą do reszty swego narodu.

Temat ten jest częściowo oparty na autentycznych i udokumentowanych wydarzeniach historycznych, częściowo na tradycji religijnej, a częściowo na czystych spekulacjach. Odnaleźć można wiele pozycji w literaturze traktującej na temat Zaginionych Plemion, ale żadna z nich nie udziela ostatecznej odpowiedzi na pytanie o ich rzeczywistą naturę. W dodatku współcześnie przeprowadzone badania DNA wskazały, iż członkowie niektórych społeczności mogą być potomkami legendarnych Zaginionych Plemion.

Spis treści 1 Dwanaście Plemion 1.1 Dziedziczenie 2 Tradycja żydowska 3 Teorie XVII-XX wieczne 3.1 Lista Nathana Ausubela 4 Grupy przypisujące sobie pochodzenie od konkretnego plemienia 5 Grupy przypisujące sobie pochodzenie od niesprecyzowanego plemienia 5.1 Interpretacje antysemickie 6 Inne teorie 6.1 Japończycy 6.2 Region medyjski 6.3 Saka 7 W innych religiach 7.1 Mormoni 7.2 Radio Church of God 8 Przypisy 9 Linki zewnętrzne

[edytuj] Dwanaście Plemion

W tekście Biblii hebrajskiej zapisano, że Jakub (nazwany Izraelem) miał dwunastu synów z czterema różnymi kobietami. Wspomniano też imiennie jedną jego córkę.

Od dwunastu synów Jakuba wywodzi się dwanaście plemion Izraela. Pomiędzy nie została podzielona ziemia Izraela za czasów Jozuego. Jednakże plemię Lewiego, którego członkowie byli kapłanami (zob. lewici), nie otrzymało własnego terytorium. Dodatkowo, gdy porówna się "listę" plemion z czasów podziału ziemi i z czasów czterdziestoletniej wędrówki po pustyni, plemię Józefa zastępują plemiona Efraima i Manassesa (obaj byli synami Józefa i jego egipskiej żony Asenat, których potomków Jakub podniósł do rangi pełnoprawnych plemion). Stąd można wyróżnić dwa podziały:

Tradycyjny podział: Ruben Symeon Lewi Juda Issachar Zebulon/Zabulon Dan Naftali Gad Aszer Józef Beniamin

Nawiązujący do podziału ziemi Izraela: Ruben Symeon Juda Issachar Zebulon/Zabulon Dan Naftali Gad Aszer Beniamin Efraim (syn Józefa) Manasses (syn Józefa)

Plemię Judy i plemię Beniamina połączyły się i utworzyły Królestwo Judy. Plemię Lewiego stało się klasą kapłanów (genealogiczne testy DNA łączą Aarona, który był lewitą, z żyjącymi ludźmi wierzącymi w to, iż są potomkami Lewiego). Pozostałe plemiona uważane są za zaginione.

W tradycji judaistycznej, przynależność do poszczególnych plemion jest patrylinearna (przechodzi z ojca na syna), podobnie jak było to z kapłaństwem (status kohena lub lewity) i rodem królewskim (ród Dawida). Jednakże samo bycie Żydem jest dziedziczone matrylinearnie - według autorytetów religijnych Żydem jest ten, kto ma matkę Żydówkę.

[edytuj] Tradycja żydowska

Geograficzny podział Dwunastu Plemion był następujący:

• Plemiona wschodnie: Judy, Issachara, Zebulona,
• Plemiona południowe: Rubena, Symeona, Gada,
• Plemiona zachodnie: Efraima, Manassesa, Beniamina,
• Plemiona północne: Dana, Aszera, Naftaliego.

Po wewnętrznej wojnie, za czasów syna Salomona, Roboama, dziesięć plemion oddzieliło się, aby utworzyć północne królestwo Izraela. Byli to członkowie rodów Zebulona, Issachara, Aszera, Naftaliego, Dana, Manassesa, Efraima, Rubena i Gada oraz niektórzy z plemienia Lewiego. Biblia nie mówi nic o tym, co w tym czasie działo się z plemieniem Symeona - niektórzy sądzą, iż już wówczas miejsce jego pobytu było nieznane.

Juda, południowe królestwo, za stolicę miało Jerozolimę i przewodzone było przez króla Roboama. Zamieszkane było przez członków plemienia Judy i Beniamina (oraz przez pewną ilość lewitów, a także pozostałości rodu Symeona).

W 722 p.n.e. Asyryjczycy dowodzeni przez Salmanasara V, a później przez Sargona II podbili północne królestwo Izraela, zniszczyli jego stolicę Samarię. Wypędzili także Izraelitów, którzy na wygnanie udali się do Chorasanu, obecnie będącego częścią wschodniego Iranu i zachodniego Afganistanu. Ci, którzy zostali deportowani, to Dziesięć Zaginionych Plemion. Według żydowskiej tradycji zniknęły one z kart historii, pozostawiając tylko plemiona Beniamina, Judy i lewitów, którzy dali początek współczesnym Żydom.

W 586 p.n.e. królestwo Judy zostało podbite przez Babilon. Około 50 lat później, w 539 p.n.e., Persowie (którzy z kolei podbili Babilończyków) zezwolili Żydom na powrót do Jerozolimy i odbudowę Świątyni. W tym czasie członkowie poszczególnych plemion w większości zatracili swą tożsamość rodową, uważając się przede wszystkim za przedstawicieli jednego narodu, a nie plemienia.

[edytuj] Teorie XVII-XX wieczne

Od czasu przynajmniej XVII wieku (czasów Olivera Cromwella i Sabbataja Cwi) zarówno Żydzi, jak i chrześcijanie tworzyli różne teorie dotyczące Zaginionych Plemion, oparte na źródłach biblijnych, ale i nie tylko. Tradycja aszkenazyjska mówiła o Zaginionych Plemionach jako o (jid.) Die Roite Yiddelech, "małych czerwonych Żydach", odciętych od reszty żydostwa przez legendarną rzekę Sambation, "której spienione wody wznoszą się wysoko do niebo ścianą ognia i dymu, tak iż niemożliwe jest ich przejście".^[1]

23 grudnia 1649 roku, po tym jak Manasseh ben Israel, znany rabin z Amsterdamu, dowiedział się, iż niektóre spośród Dziesięciu Plemion żyją pośród Indian w Ameryce Południowej, napisał: "...Nie sądzę, iż Dziesięć Plemion żyje tylko tam... ale także na innych ziemiach wszędzie rozproszonych; oni nigdy nie powrócili do Drugiej Świątyni i zachowują do dnia dzisiejszego żydowską religię..." ^[2]

Na początku XVII wieku Manasseh Ben Israel prosił Cromwella o zezwolenie Żydom na powrót do Anglii. Od 1290 roku nie można im było osiedlać się tam. Cromwell miał w tym swój interes, ponieważ kwestia ta związana była z teoriami dotyczącymi końca świata. M.in. panowało przekonanie, iż nastąpi on w 1666 roku, a republika Cromwella jest przygotowaniem do utworzenia tzw. piątej monarchii (która nastąpi po imperiach asyryjskim, perskim, greckim i rzymskim). Wierzenia te zawierały także twierdzenie, iż Dziesięć Zaginionych Plemion nie reprezentowały etnicznych Żydów, którzy stworzyli królestwo Izraela, ale te szczepy, które posiadały osobną stolicę w Samarii. Do tej legendy nawiązywał także Sabbataj Cwi, samozwańczy "mesjasz". Stracił jednak on jakąkolwiek wiarygodność, gdy w znamiennym 1666 roku odrzucił judaizm i przeszedł na islam.

Podczas drugiej połowy XVIII wieku, pojawiło się wiele wersji teorii, iż Imperium Brytyjskie jest spełnieniem starożytnych przepowiedni zapisanych w Księdze Rodzaju, dotyczących królestw Izraela i Judy. W XX wieku frakcje ruchu zielonoświątkowego i grupy poprzedzające Świadków Jehowy w XIX wieku kultywowały podobne wierzenia.

Nathan Ausubel (1898-1986), żydowsko-amerykański historyk i folklorysta, pisał: "Jest obecnie duża liczba ludów, które obstają przy starożytnej tradycji, twierdzącej iż są oni potomkami żydowskich Zaginionych Plemion: plemiona Afganistanu, mahometańscy Berberowie z Zachodniej Afryki i sześć milionów członków chrześcijańskiego ludu Igbo z Nigerii. Niewątpliwie wszystkie one praktykują pewne starożytne hebrajskie zwyczaje i wierzenia, które nadają nieco wiarygodności ich fantastycznie brzmiącym twierdzeniom."^[3]

W swojej pochodzącej z 1953 roku książce pt. "Pictorial History of the Jewish People" ("Ilustrowana historia narodu żydowskiego"), Ausubel przedstawił listę ludów związanych z tą legendą:

• mieszkańcy Bagdadu,
• mieszkańcy Iranu,
• Kurdowie,
• Żydzi jemeńscy (tzw. Temani),
• mieszkańcy Gruzji,
• mieszkańcy Buchary,
• mieszkańcy Hadhramaut - regionu na południu Półwyspu Arabskiego,
• Żydzi górscy {Juhuro) zamieszkujący wschodni Kaukaz,
• mieszkańcy Afganistanu,
• Bnej Izrael, grupa uważających się za Hebrajczyków mieszkańców okolicy Bombaju w Indiach,
• Żydzi Cochin z Indii Południowych,
• niektóre ludy zamieszkujące Chiny, Egipt, Algierię, Maroko, Libię, Tunezję, wyspę Dżerba, czy też Saharę,
• mieszkańcy jaskiń w górach Atlas w południowej Trypolitanii i Tunezji. Byli oni blisko spokrewnieni z Żydami z Sahary, wierzyli, iż ich przodkowie zostali sprowadzeni jako jeńcy z Judei przez Tytusa po 70 n.e. M.in. wycinają oni z papieru małe łodzie, którymi dekorują tamtejsze synagogi, w których modlą się: Niechaj łódź niebawem przypłynie i zabierze nas do Jerozolimy.
• Falaszowie z Etiopii - twierdzą, iż przybyli tam razem z królową Saby, która odwiedziła króla Salomona,
• Samarytanie z Nablus - twierdzą oni, iż pochodzą od plemion Efraima, Menasego i Lewiego. Zbudowali konkurencyjną Świątynię na górze Gerizim za czasów Ezdrasza.
• Karaimi.

[edytuj] Grupy przypisujące sobie pochodzenie od konkretnego plemienia

Wiele grup twierdzi, iż ich członkowie są potomkami jednego z Zaginionych Plemion. Między innymi są to:

• Bene Efraim - nazywani także Żydzi Telugu, przypisują sobie pochodzenie od plemienia Efraima. Jest to niewielka społeczność zamieszkująca południe Indii.
• Bnej Menasze - grupa Żydów z północno-wschodnich Indii, twierdzą iż są potomkami Manassesa.
• Beta Israel, znani także jako Felaszowie - etiopscy Żydzi, spośród których niektórzy twierdzą iż pochodzą z plemienia Dana, a nie przybyli razem z królową Saby.
• Żydzi perscy (zwłaszcza zamieszkujący Bucharę) - przypisują sobie pochodzenie od plemienia Efraima.
• Żydzi Igbo z Nigerii - twierdzą iż są potomkami Efraima, Manassesa, Lewiego, Zebulona lub Gada.

[edytuj] Grupy przypisujące sobie pochodzenie od niesprecyzowanego plemienia

Niektóre ludy wierzą, iż są potomkami jednego z Zaginionych Plemion, jednak nie wiedzą którego. Są to m.in.:

• członkowie plemienia Lemba (Afryka Południowa) - twierdzą, iż ich przodkami było jedno z Zaginionych Plemion, które wyemigrowało na południe z terenów dzisiejszego Jemenu. Badania DNA potwierdziły ich pokrewieństwo z współczesnymi Żydami. Prowadzą oni praktyki religijne zbliżone do tych występujących w judaizmie. Ich ustna tradycja przekazuje, iż przodkowie ludu Lemba byli Żydami, którzy przybyli z miejsca zwanego Sena kilkaset lat wcześniej.
• Dom Izraela - Żydzi z Ghany. Uważają się za jedno z Zaginionych Plemion.
• Pasztuni - etniczni Afgańczycy, którzy kultywują preislamski religijny kodeks honorowy Pasztunwali. Tradycja pasztuńska odwołuje się do Zaginionych Plemion. Duża część Pasztunów nazywa siebie Yousafzai (Yusafzai), co oznacza "Synowie Józefa".
• Brytyjski izraelityzm (czasem nazywany angloizraelityzmem) - to zespół teorii, niekoniecznie ze sobą zgodnych, które mają za wspólną ideę twierdzącą iż Brytyjczycy są potomkami w linii prostej Zaginionych Plemion Izraela. Przekonanie takie jest żywione przez niewielkie grupy brytyjskich chrześcijan, zazwyczaj protestantów. Brytyjski izraelityzm oparty jest na twierdzeniu, iż podczas upadku Samarii w 722 p.n.e., duża liczba osób została deportowana przez asyryjskiego króla Sargona z ich miejsca zamieszkania. Krytycy tych twierdzeń wskazują jednak na to, iż asyryjskie kroniki współczesne tym wydarzeniom mówią o wywiezieniu tylko nielicznej grupy Izraelitów.

Istnieje kilka grup, których interpretacje terminu "Dziesięć Zaginionych Plemion Izraela" różnią się wyraźnie od tych uznawanych powszechnie. Często zawierają one elementy antysemickie.

Wiele grup, określających się jako chrześcijańskie, odczuwało potrzebę identyfikowania się z Zaginionymi Plemionami w celu podkreślenia rozdziału od głównego nurtu chrześcijaństwa, którym pogardzali ze względu na jego poparcie dla syjonizmu, ideałów humanitarnych i związków z judaizmem. Ich członkowie nie utożsamiali ze sobą słowa "Żyd" i "Izraelita", sugerując iż Żydzi uzurpowali sobie prawo do posługiwania się mianem "narodu wybranego" przez Boga. Wśród uznających takie twierdzenia był m.in. prawicowy ekstremista i terrorysta Timothy McVeigh.

Czarnoskórzy członkowie grupy Black Hebrew Israelites (Czarni Hebrajscy Izraelici) wyznają podobne teorie, przypisując sobie pochodzenie od starożytnych Izraelitów i twierdząc, iż Żydzi są oszustami.

[edytuj] Inne teorie

Niektórzy autorzy spekulowali na temat tego, czy Japończycy mogą być potomkami części Zaginionych Plemion. W artykule, który był wielokrotnie publikowany i szeroko dyskutowany, zatytułowanym "Mystery of the Ten Lost Tribes: Japan" ("Tajemnica Dziesięciu Zaginionych Plemion: Japonia"), Arimasa Kubo^[4] (japoński pisarz studiujący hebrajską Biblię), doszedł do wniosku iż wiele tradycyjnych obyczajów i ceremonii w Japonii jest bardzo podobna do tych ze starożytnego Izraela. Jego zdaniem być może jest tak z powodu tego, iż do starożytnej Japonii przybyli Żydzi z Zaginionych Plemion.^[5] Podobną teorię tworzy Joseph Eidelberg w swojej książce pt. "The Biblical Hebrew Origin of the Japanese People" ("Biblijne hebrajskie korzenie ludu japońskiego").^[6]

Uważa się obecnie, iż te z wygnanych plemion, które zostały deportowane do regionu medyjskiego, znajdującego się obecnie w północno-zachodnim Iranie, po prostu zasymilowały się z tamtejszą ludnością, zatracając izraelicką tożsamość. Istnieją także biblijne i talmudyczne świadectwa mówiące o tym, iż większość z "zaginionych" członków plemion połączyła się z resztą Izraelitów, gdy ci także zostali wygnani, a następnie powrócili razem do ziemi Izraela. Jednakże, przez wiele lat, w celu ukrycia swej prawdziwej tożsamości w czasie prześladowań, krucjat i kolejnych wygnań, rozproszyli się po całej ziemi i zasymilowali kompletnie z narodami pośród których zamieszkali.

Niektórzy studiujący słynną inskrypcję z Behistun i jednocześnie zainteresowani kwestią Zaginionych Plemion, znaleźli więź pomiędzy obiema kwestiami. George Rawlison utożsamił lud opisany w tekście inskrypcji jako Saka (w językach staroperskim i elamickim) lub Gimri (w języku babilońskim) z deportowanymi Izraelitami. Asyryjczycy nazywali północne Królestwo Izraela Dom Khumri od imienia izraelickiego króla Omriego. Fonetycznie słowa "Khumri", "Omro" i "Gimri" są do siebie zbliżone.^[7]

[edytuj] W innych religiach

Księga Mormona twierdzi, iż Indianie są (przynajmniej częściowo) potomkami Manassesa. Zgodnie z tym pismem, synowie proroka Lehiego założyli cywilizację neficką i lamanicką w Nowym Świecie. Niektórzy mormoni twierdzą także, iż mieszkańcy Europy północnej są potomkami Efraima^[8], co czyni ich naturalnymi spadkobiercami przymierza Boga z Izraelitami. Jednakże większość mormonów uważa tę interpretację za bardziej symboliczną niż dosłowną.

W latach 20. XX wieku, Herbert W. Armstrong, założyciel Radio Church of God (Radia Kościół Boga), publicznie głosił, iż Dziesięć Zaginionych Plemion, po podboju ich przez Asyryjczyków, udało się do północnej i zachodniej Europy, gdzie dały początek żyjącym tam obecnie narodom. Na bazie tego twierdzenia zbudował on swoją interpretację biblijnych proroctw i ich wypełnienia w "dniach ostatnich".

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Shavei Yisrael ("Powrót do Izraela")
• Afganistan: Dom dla Zaginionych Plemion Izraela?
• Co stało się z Dziesięcioma Zaginionymi Plemionami? Plik wideo.
• Imperial British-Israelism: Justification for an Empire (1987) (Gregory S. Neal)
• British Israelism (Gary A. Hand)
• British Israelism - an expose (David M. Williams)