Dolina Gąsienicowa

Dolina Gąsienicowa – górne piętro Doliny Suchej Wody Gąsienicowej w polskich Tatrach.

Spis treści 1 Topografia 2 Sieć wodna 3 Historia 4 Turystyka 5 Szlaki turystyczne 6 Bibliografia

[edytuj] Topografia

Dolinę Gąsienicową obejmują:

• od wschodu – boczna grań odchodząca od Skrajnego Granatu przez Żółtą Turnię (jest granicą pomiędzy Doliną Gąsienicową a Doliną Pańszczycy)
• od południa – boczna grań Tatr z przebiegającą przez nią szlakiem Orlej Perci – od Skrajnego Granatu przez Czarne Ściany, Kozi Wierch, Zamarłą Turnię do Świnicy i odcinek głównej grani do Kasprowego Wierchu (granice pomiędzy Doliną Pięciu Stawów Polskich – odcinek do Świnicy i Doliną Cichą – na odcinku grani głównej)
• od zachodu – boczna grań odchodząca od Kasprowego Wierchu przez Uhrocie Kasprowe, Kopę Magury, Królową Rówień, Królowy Grzbiet po Wielki Kopieniec (granica z systemem Doliny Bystrej i reglowej Doliny Olczyskiej.

Posiada dwie odnogi rozdzielone granią Kościelca i nazywane Czarną Doliną Gąsienicową (po wschodniej stronie grani Kościelców) i Zieloną Doliną Gąsienicową (po zachodniej stronie tej grani). Zielona Dolina Gąsienicowa ma jedną odnogę – Dolinę Suchą Stawiańską, nazywaną też Gąsienicowym Kotłem albo Kotłem Kasprowym (położona jest pomiędzy szczytami: Beskid, Kasprowy Wierch i Uhrocie Kasprowe) oraz jedno górne piętro – Świnicką Kotlinkę położoną poniżej Świnickiej Przełęczy. Odnogą Czarnej Doliny Gąsienicowej jest Kozia Dolinka a górne jej piętra tworzą kotły Czarnego i Zmarzłego Stawu.

[edytuj] Sieć wodna

W odnodze południowo-zachodniej, nazywanej też Zieloną Doliną Gąsienicową, znajdują się prawie wszystkie stawy Doliny Suchej Wody (tzw. Gąsienicowe Stawy). Są to:

• Zielony Staw Gąsienicowy (3,764 ha)
• Długi Staw Gąsienicowy (1,564 ha)
• Kurtkowiec (1,536 ha z wyspą)
• Dwoisty Staw Gąsienicowy (dwa stawy: 1,355 i 0,880 ha)
• Zadni Staw Gąsienicowy (0,515 ha)
• Litworowy Staw Gąsienicowy (0,407 ha)
• Czerwone Stawki Gąsienicowe (dwa stawy: 0,196 i 0,138 ha)
• Mokra Jama (0,048 ha)
• Kotlinowy Stawek (0,021 ha)
• Dwoiśniaczek (cztery stawy: 0,019, 0,014, 0,007 i 0,002 ha)
• Troiśniak (trzy stawy: 0,017 i 0,003 ha, trzeci zanikający)
• Dwoiśniak (0,007 ha, drugi staw wyschnięty)
• Jedyniak (0,006 ha)
• Samotniak (wyschnięty)

W odnodze południowo-wschodniej, nazywanej Czarną Doliną Gąsienicową, znajdują się pozostałe dwa stawy: Czarny Staw Gąsienicowy (największy w całej dolinie – 17,94 ha) oraz Zmarzły Staw Gąsienicowy (0,28 ha).

Dolina odwadniana jest w dużej części poprzez przepływy podziemne. Wody całej Zielonej Doliny Gąsienicowej przepływają podziemnymi przepływami, m.in. do Doliny Goryczkowej (wydobywają się w Goryczkowym Wywierzysku i Kasprowej (wypływają tu w Niżniej Kasprowej Jaskini). Głównym ciekiem doliny jest Czarny Potok i Sucha Woda, na znacznej części swojej długości również zanikające pod głazami.

[edytuj] Historia

Nazwa Doliny Gąsienicowej związana jest z nazwiskiem Gąsieniców, dawniejszych właścicieli. Była dawniej intensywnie wypasana, wchodziła w skład Hali Gąsienicowej. W zapisach pojawiła się już w 1653 jako hala Stawów. Na mapach z XIX wieku figuruje nazwa Doliny Siedmiu Stawów. Tętniła życiem pasterskim, była odwiedzana przez zbójników, według podań tutaj werbował do powstania Kostka Napierski. W 1964 zakończono wykup od prywatnych właścicieli, rozebrano większość szałasów i zlikwidowano wypas. Od tego momentu rozpoczyna się w wyniku naturalnej sukcesji ekologicznej zarastanie doliny lasem i kosodrzewiną.

[edytuj] Turystyka

Odwiedzana przez turystów już na początku XIX wieku jest węzłem dla wielu szlaków turystycznych i bazą wypadową narciarzy (wyciągi narciarskie) i taterników. W dolinie w latach 1921-1925 zbudowano schronisko Murowaniec. Do niego poprowadzono w latach 1921-1923 utwardzoną drogę (zamkniętą dla samochodów, używaną m.in. do zaopatrzenia schroniska). Innymi zabudowaniami w Dolinie są: baza szkolenia taterników – "Betlejemka", leśniczówka TPN – "Księżówka", meteorologiczna stacja pomiarowa PAN, budynek strażników TPN "Gawra" oraz kilka szałasów pasterskich.

[edytuj] Szlaki turystyczne

Schronisko Murowaniec w Dolinie Gąsienicowej jest węzłem szlaków turystycznych:

– szlak niebieski z Kuźnic przez Boczań, Skupniów Upłaz i Przełęcz między Kopami do Murowańca, stąd dalej nad Czarny Staw Gąsienicowy i na Zawrat.

• Czas przejścia z Kuźnic do Murowańca: 2 h, ↓ 1:35 h
• Czas przejścia z Murowańca na Zawrat: 2:20 h, ↓ 1:50 h

– do Przełęczy między Kopami prowadzi też szlak żółty Doliną Jaworzynką. Czas przejścia z Kuźnic do Murowańca tą drogą i dalej szlakiem niebieskim: 2 h (↓ 1:35 h)

– czarny do Brzezin przez Psią Trawkę. Czas przejścia: 1:45 h, ↑ 2:15 h

– zielony do Wierchporońca przez Rówień Waksmundzką, Gęsią Szyję i Rusinową Polanę. Czas przejścia: 3:50 h, z powrotem 4:15 h

– żółty z Kasprowego Wierchu przez Roztokę Stawiańską do Murowańca, stąd Doliną Pańszczycą na przełęcz Krzyżne.

• Czas przejścia z Kasprowego Wierchu do Murowańca: 1:05 h, ↑ 1:25 h
• Czas przejścia z Murowańca na Krzyżne: 2:45 h, ↓ 2:05 h

[edytuj] Bibliografia