Delaware

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy amerykańskiego stanu. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Delaware
Flaga stanowa Delaware Pięczęć stanowa Delaware
Flaga stanowa Delaware Pieczęć stanowa Delaware
Przydomek: The First State
Pierwszy stan
Dewiza: Liberty and Independence
Grafika:Map of USA DE.svg
Państwo Stany Zjednoczone Stany Zjednoczone
Stolica Dover
Największe miasto Wilmington
Gubernator Ruth Ann Minner
Język urzędowy de iure brak
de facto angielski
Powierzchnia

 • ogółem
 • lądowa
 • wodna
 • % wodna

 na 49 miejscu

6 452 km²
5 068 km²
1 387 km²
21,5 %
Populacja (2000)
 na 45 miejscu

783 600
Gęstość zaludnienia (2000)
 na 7 miejscu

154,87 /km²
Piramida wieku
Wejście do Unii

 • kolejność
 • data

1
7 grudnia 1787
Strefa czasowa Eastern: UTC-5/-4
Szerokość geograficzna 38°27'N – 39°50'N
Długość geograficzna 75°2'W – 75°47'W
Szerokość

Długość
Wzniesienie
 • najwyższe
 • średnie
 • najniższe

 48 km

161 km
 
137 m
18 m
0

ISOCode = US-DE m
ISO 3166-2 {{{ISOCode}}}

Delaware – stan w USA, na wschodnim wybrzeżu, na Nizinie Atlantyckiej, nad Zatoką Delaware. Na zachodzie i południu graniczy ze stanem Maryland, na północy ze stanem Pensylwania, a na wschodzie z New Jersey. Jeden z trzynastu stanów pierwotnych. Stan leży na obszarze Niziny Nadbrzeżnej i obok Florydy jest najniżej położonym stanem USA. Duża część ziem uprawnych leży poniżej 18 m n.p.m. Na południu tereny bardziej piaszczyste i mniej urodzajne. Drugi najmniejszy stan USA po Rhode Island. Pierwszy stan, który ratyfikował Konstytucję Stanów Zjednoczonych.

Spis treści

[edytuj] Historia

  • 1609 – na teren zajmowany dzisiaj przez stan dociera ekspedycja Henrego Hudsona, angielskiego żeglarza i odkrywcy
  • po 1638 – powstaje pierwsze osiedle (zbudowane przez Szwedów) – Fort Christine (obecnie Wilmington)
  • 1655 – kolonia przechodzi na własność Holendrów z Nowego Amsterdamu (dziś Nowy Jork)
  • 1664 – obszar Delaware zostaje przyłączony do Prowincji Pensylwanii (kolonia staje się własnością Wielkiej Brytanii)
  • 1703 – kolonia Delaware otrzymuje ograniczoną autonomię
  • 1776 – kolonia zostaje przekształcona w stan po uzyskaniu niepodległości przez Stany Zjednoczone
  • 1787 – na terenie stanu zostaje wprowadzony zakaz sprowadzania murzyńskich niewolników
  • 7 grudnia 1787 – zgromadzenie stanowe ratyfikuje Konstytucję Stanów Zjednoczonych (kolonia staje się pierwszym stanem USA)
  • 1861-1865 – stan Delaware uczestniczy w wojnie secesyjnej po stronie Unii

[edytuj] Geografia

Delaware jest drugim najmniejszym stanem USA.

Granice Delaware są wyznaczone przez granicę ze stanem Pensylwania od północy, rzekę Delaware i Ocean Atlantycki od wschodu, a od zachodu i południa przez stan Maryland. Niewielkie obszary stanu są też usytuowane za wschodnią stroną estuarium rzeki Delaware, i te obszary graniczą na lądzie z New Jersey. Określenie północnej granicy stanu jest nietypowe. Większość z niego to łuk o okręgu o promieniu 12 mil (19 km) i środku w kopule budynku sądu w New Castle i jest znany jako Twelve Mile Circle.

Stan Delaware, razem z hrabstwami wschodniego wybrzeża należącymi do Maryland i dwoma hrabstwami Wirginii, tworzą Półwysep Delmarva.

[edytuj] Hrabstwa Delaware

Nazwa Rok założenia Stolica Ludność Powierzchnia (km²) Nazwane od Strona WWW
Kent 1680 Dover 126 697 1103 Hrabstwo Kent, Anglia [1]
New Castle 1664 Wilmington 500 265 1528 Miasto New Castle [2]
Hrabstwo Sussex 1680 Georgetown 156 638 2429 Hrabstwo Sussex, Anglia [3]
  SUMA   783 600 5061    

[edytuj] Edukacja i nauka

Mapa stanu Delaware

[edytuj] Inne informacje

  • Klimat: umiarkowany ciepły, na pograniczu z podzwrotnikowym morskim; opady roczne ok. 1140 mm, średnia dobowa temperatura powietrza (na północy stanu) od 30 st.C w lipcu do -5 st.C w zimie.
  • Główne rzeki: Delaware
  • Roślinność:
  • Liczba parków stanowych: 13
  • 5 największych miast: Wilmington, Dover, Newark, Milford, Seaford (rok 2000)
  • Dewiza: Liberty and Independence (Wolność i niepodległość)
  • Symbole: kurak błękitny, ostrokrzew amerykański, kwiat brzoskwini
  • Przemysł i bogactwa naturalne:
    • chemiczny (barwniki, nylon, wyroby petrochemiczne)
    • rolnictwo: hodowla drobiu, uprawa soi, kukurydzy, fasoli i szparagów
    • turystyka (liczne zabytki)
    • Kanał Chesapeake i Delaware – główna arteria komunikacyjna, dostępna nawet dla statków oceanicznych
  • Sławni ludzie: Annie Jump Cannon, Howard Pyle, Oliver Evans
p • d • e
Podział terytorialny Stanów Zjednoczonych
Stany Flaga USA
Dystrykt federalny
Terytoria zależne
Źródło: „http://pl.wikipedia.org/wiki/Delaware”