Czerwiec polski

Skocz do: nawigacji, szukaj
Grafika:Cmbox content.png
 Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji.
Do weryfikacji: język, styl, przypisy
Czerwiec polski
Systematyka
Domena eukarioty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada uskrzydlone
Rząd pluskwiaki
Nadrodzina czerwce
Rodzina czerwcowate
Rodzaj Porphyrophora
Gatunek czerwiec polski
Nazwa systematyczna
Porphyrophora polonica
(Linnaeus, 1758)
Zasięg występowania

Czerwiec polski (Porphyrophora polonica) – gatunek owada z rzędu pluskwiaków.

Od czerwca polskiego wywodzi się nazwa koloru czerwonego i nazwa miesiąca czerwca. W dawnych wiekach miał duże znaczenie gospodarcze jako źródło karmazynowego barwnika do tkanin poszukiwanego w całej Europie. Źródłem barwnika u czerwca polskiego były czerwone larwy, żerujące na roślinie czerwcu trwałym (Scleranthus perennis) z rodziny goździkowatych rosnącej na piaskach i ugorach. Od pierwszej połowy czerwca do początku sierpnia samica składa jajeczka. Z końcem lata są już uformowane larwy. Na przełomie marca i kwietnia wychodzą z kokonów i wypełzają szukając pędów czerwca trwałego. Kiedy już je znajdą to po 24 godzinach przyczepiają się ssawkami do nich przekształcone w ciemnofioletowe kuleczki. Kuleczki samic o wielkości 3–4 mm są dwukrotnie większe od kuleczek samców. Następnie w czerwcu przeobrażają się w imago owada z dwoma skrzydłami i wylatują.

We Włoszech kilka wieków używano polskiego czerwca na farbę, Handlowano nim we Florencji i Genui. Królowie polscy, z samego cła wychodzącego, do 6 tys zł czerwonych dochodu mieli[1]

Ci co fałszowali wywożony na zachód barwnik kupców odstraszali[2][3][4] Po odkryciu Ameryki został wyparty przez koszenilę, tańszy barwnik produkowany z czerwca kaktusowego (Dactylopius coccus), żyjącego na opuncjach. Ten meksykański czerwiec daje barwnik bardziej karminowy, blednący z czasm, ale 10 x wydajniejszy.[5] Polski dawał barwnik karmazynowy, malinowego pięknie czerownego koloru[6] scarlet, szkarłatny[7]

Jest wysoko prawdopodobne, że to ten barwnik, bo jakiż by inny, zwany też krwią ziemi, krwią św. Wita [8], jest tradycyjnym kolorem czerwieni na polskich symbolach narodowych.[9]barwił wielce postacie [10]a zapewne skromniej ogólnie wszystkich w Polsce i Litwie [11]

Nazwa czerwiec była pisana za graanicami w zbiorze pod redakcją J Bernoulli znajdujemy słowa "Und schainest es, das man es hier unserem Czerwiec ober mit der litthauishen Cochenille machen kante,.."[12] ale[13] liczni podają że była nie do wymówienia i przekręcano ją różnie i stąd niby crimson, crimison. .

Dodawał życia, wierzono, jak czerwień żaru ciepła, do dziś w odpowiednie dni, z czerwienią nawet religijnie skorelowane.

Przypisy

  1. ↑ Swięcicki za Miechowitą; Opis starożytnéy Polski warszawa 1816, s. 3
  2. ↑ Trzaski, Everta i Michalskiego Encyklopedia staropolska; Aleksander Brückner, Karol Estreicher
  3. ↑ Encyklopedia staropolska, Aleksander Brückner, Karol Estreicher Contributor Aleksander Brückner, Karol Estreicher; Państwowe Wydawn. Naukowe, 1990 ISBN 8301093285, 9788301093280 s.202
  4. ↑ Pamiętnik warszawski; Ludwik Osiński O zdatności czerwca i robaczka czerwcowego do farbowania[1]
  5. ↑ Pamiętnik Warszawski; Ludwik Osiński ;W Drukarni Xięży Piiarów, 1810 [http://books.google.com/books?id=jL4aAAAAYAAJ&pg=PA31&dq=karmazynowy+date:0-1850&lr=&num=100&as_brr=0&as_pt=ALLTYPES
  6. ↑ Słownik języka polskiego; Jan Karłowicz, Adam Kryński, Władysław Marcin Niedźwiedzki, Akademja Umiejętności w Krakowie s.272
  7. ↑ The Kościuszko Foundation Dictionary : English-Polish. By Kosciuszko Foundation, Kazimierz Bulas, Francis James Whitfield Published by Mouton, 1959. s.823
  8. ↑ Rachmistrz polski, to iest zebranie wszystkich reguł arytmetycznych y algebrycznych; Jozef Torźewski; 1760 Original from Oxford University
  9. ↑ Godlo, barwy i hyma Rzeczypospolitej: zarys dziejów, Stanisław Russocki; wyd. Wiedza Powszechna, 1963
  10. ↑ Ojczyste spominki w pismach do dziejów dawnéj Polski: diaryusze, relacye, pamiȩtniki ... Tudzież listy historyczne do panowania królów Jana Kazimierza i Michała Korybuta, oraz listy Jana Sobieskiego; Ambroży Grabowski, John; Nakładem Józefa Cypcera, 1845[2] s.152 (z 1617 r.)
  11. ↑ Pierwotne dzieje Polski i Litwy: zewnętrzne i wewnętrzne, z uwaga na ościenne kraje, a mianowicie na Ruś, Wegry, Czechy i Niemcy, wyłozył, i, z dorobiona do nich chronologiczną mapą; Wacław Aleksander Maciejowski; W. druk. Komissyi Rzadowej Sprawiedliwosci, 1846[3]
  12. ↑ Archiv zur Neuern Geschichte, Geographie, Natur- und Menschenkenntnis: Mit Kupfern Compiled by Jean Bernoulli Published by G. E. Beer, 1787 [4] s.318
  13. ↑ [5]

Źródło: „http://pl.wikipedia.org/wiki/Czerwiec_polski”
W innych językach