Cierpienia młodego Wertera
Cierpienia młodego Wertera (niem. Die Leiden des jungen Werthers) - powieść epistolarna napisana przez Johanna Wolfganga von Goethego, opublikowana w roku 1774. Wraz ze Zbójcami Friedricha Schillera uważana za najważniejsze dzieło tzw. okresu Sturm und Drang ("burzy i naporu") oraz preromantyzmu.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Książka ta przyniosła Goethemu wielką sławę, to właśnie dzięki niej przestał być anonimowym pisarzem. Dzieło stało się tak popularnym, że do dziś jest wykorzystywane do ukazywania modelu miłości romantycznej.
[edytuj] Autobiografizm powieści
Utwór swoją genezę ma w życiorysie Goethego. Pierwowzorem Lotty była Charlotta Buff, w której pisarz się zakochał[potrzebne źródło]. Miała jednak ona narzeczonego, J. Kestnera, dlatego nie zgodziła się na romans z Goethem. Pisarz pogodził się z tym. Impulsem do napisania "Cierpień młodego Wertera" był czyn jego przyjaciela, który nieszczęśliwie zakochany, popełnił samobójstwo strzelając sobie w głowę pistoletem pożyczonym od Kestnera.
[edytuj] Krótki zarys fabularny
Powieść skonstruowana jest jako zbiór listów napisanych przez tytułowego Wertera. Całość składa się z dwóch ksiąg, przy czym pierwsza rozpoczyna się datą 4 maja 1771. W listach Werter wspomina swoje intymne chwile spędzone w fikcyjnej wiosce Wahlheim (Goethe nawiązuje tu do wioski Garbenheim koło Wetzlar). W Wahlheim Werter zakochuje się w Lotcie (Locie), młodej i pięknej kobiecie, która zajmuje się domem i rodzeństwem po śmierci matki. Lotta jest jednak już zaręczona z niejakim Albertem. Werter jest zrozpaczony, jednak stara się tego nie okazywać. Spędza miłe chwile z Lottą oraz Albertem zwiększając przyjaźń pomiędzy nimi. Potem jednak postanawia wyjechać z Wahlheim i rozpocząć pracę w poselstwie. Po pewnym czasie, gdy dowiaduje się, że Lotta wzięła ślub z Albertem, kończy z dotychczasową pracą i wyjeżdża do miejscowości, w której się urodził i spędził dzieciństwo. Następnie postanawia powrócić do Wahlheim, gdzie Lotta prosi go o to, aby oddalił się od niej do okresu świąt, aby nie wzbudzać podejrzeń o ich romans. Jednak na wieść o tym, że Lotta pozostała sama w domu (ponieważ Albert wyjechał), Werter przybywa do niej, aby spędzić z nią czas. W czasie ich rozmowy sam na sam, nie wytrzymuje i zaczyna całować dziewczynę, na co ona reaguje ucieczką i zamknięciem się w pokoju. Werter znów odczuwa straszny ból związany z brakiem Lotty, postanawia iż popełni samobójstwo. Wysyła posłańca bo pistolet do Alberta(narzeczonego Lotty), Albert nakazuje aby Lotta przygotowała pistolety... Kobieta znając samobójcze zapędy Wertera waha się, lecz postanawia wydać broń. Werter pisze list pożegnalny, w którym jednogłośnie obarcza Lottę winą za jego śmierć, twierdzi iż ona była jego cierpieniem i to jej zachowanie doprowadziło do samobójstwa. Werter ładuje broń i strzela w głowę. Pada na ziemię i aż do rana jest świadomym, później wykrwawia się na śmierć.
[edytuj] Nawiązania
Cierpienie Wertera możemy porównać m.in. z książką Miltona - Raj utracony (Paradise Lost). Bohater cierpi i mimo że zaznał miłości, to do końca pozostaje nieszczęśliwy.
[edytuj] Efekt Wertera
Po pierwszej publikacji powieści, wśród młodych romantyków pojawiła się moda na naśladowanie głównego bohatera, począwszy od podobnego do niego stroju, a na samobójstwach kończąc. W 1974 roku socjolog David Phillips sformułował pojęcie "efektu Wertera" - określa ono związek pomiędzy nagłym wzrostem liczby samobójstw, a poprzedzającym go nagłośnieniem w mediach samobójstwa jakiejś znanej osoby[potrzebne źródło].
