Bytom Odrzański

	Bytom Odrzański
Herb Bytomia Odrzańskiego	Flaga Bytomia Odrzańskiego
Województwo	lubuskie
Powiat	nowosolski
Gmina; - rodzaj	Bytom Odrzański; miejsko-wiejska
Burmistrz	Jacek Sauter
Powierzchnia	10 km²
Położenie (punkt)	51° 44' N; 15° 49' E
Ludność (2004); • liczba; • gęstość	; 3.365; 440 os./km²
Strefa numeracyjna; (do 2005)	68
Kod pocztowy	67-115
Tablice rejestracyjne	FNW
	Położenie na mapie Polski; ; Bytom Odrzański
	Urząd miejski3 ul. Rynek 1 67-115 Bytom Odrzański; tel. (0-68) 388-40-22; faks (0-68) 388-40-26
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
	Strona internetowa miasta

Skocz do: nawigacji, szukaj

Współrzędne: 51°44′0″N 15°49′0″E / 51.73333, 15.81667

Rynek i ratusz w Bytomiu Odrz.

Bytom Odrzański w XVIII wieku

Bytom Odrzański (niem. Beuthen an der Oder) - miasto w województwie lubuskim w powiecie nowosolskim. Położone jest 22 km na zachód od Głogowa i 12 km na wschód od Nowej Soli.

[edytuj] Geografia

Miasto leży na lewym silnie zanieczyszczonym na tym odcinku brzegu Odry (Środkowe Nadodrze) w obrębie Pradoliny Barycko-Głogowskiej (na jej skraju). Ok. 6 km na południe od miasta znajdują się Wzgórza Dalkowskie.

[edytuj] Historia

Bytom Odrzański wzmiankowany był już w 1005 roku. Średniowieczny gród słowiański znany z obrony przed wojskami niemieckimi cesarza Henryka V w 1109 roku (idącego wówczas na Głogów) wymienia w swoich kronikach Gall Anonim.

„	(...) A gdy chciał ze sprawionymi szykami wyminąć gród Bytom, jako niemożliwy do zdobycia ze względu na obwarowania i naturalne położenie wśród opływających go wód i oblegających moczar i bagien, niektórzy słynniejsi z jego rycerzy zboczyli pod gród, pragnąc okazać w Polsce swą cnotę rycerską, a wypróbować siły i odwagę Polaków. A grodzianie, otwarłszy bramy, wyszli naprzeciw z dobytymi mieczami, nie obawiając się ani mnogości różnorodnych wojsk, ani napastliwości Niemców, ani obecności samego cesarza, lecz czołowo stawiając im odważny i mężny opór. Widząc to cesarz niesłychanie się zdumiał, że tak ludzie bez zbroi ochronnej walczyli gołymi mieczami przeciw tarczownikom, a tarczownicy przeciw pancernym, spiesząc tak ochoczo do walki jakoby na biesiadę. Wtedy jakoby rozgniewany na zakusy swoich rycerzy cesarz posłał tam kuszników i łuczników, aby przynajmniej przed ich groźbą grodzianie ustąpili i cofnęli się do grodu. Ale Polacy na pociski i strzały zewsząd lecące tyle zwracali uwagi co na śnieg lub na krople deszczu. Tam też cesarz po raz pierwszy przekonał się o odwadze Polaków, bo nie wszyscy jego rycerze wyszli cało z tej walki. (...)	”
— Gall Anonim, Księga Trzecia, Rozdział III

W 1157 roku gród zostaje spalony przez wycofujące się przed niemcami wojska polskie. Prawa miejskie w miasto uzyskało około połowy XIII wieku. W latach 1289-1504 Bytom należał do Piastów śląskich. Od 1331 pod zwierzchnictwem Czech.

W 1469 miasto przechodzi w ręce prywatnych właścicieli. Nabywcą jest ród rycerski Glaubitzów. W latach 1526-1561 właścicielami miasta są Rechenbergowie. Od 1561 roku miasto należy do rodziny Schönaichów. Pod rządami Habsburgów od 1526 następuje rozkwit miasta - największy nastąpił w latach 1580-1618 za panowania Fabiana i Jerzego von Schönaichów. W latach 1601-1628 działało tutaj słynne w Europie kalwińskie gimnazjum akademickie z prawem nadawania tytułów bakałarza i magistra - tzw. "Schönaichianum". Jednym z absolwentów tegoż gimnazjum był wielki pisarz i poeta niemiecki - Martin Opitz.^{[potrzebne źródło]}

Od 1742 miasto należało do Prus. W XIX wieku posiadało kanalizację i wodociągi. W okresie II wojny światowej uległo zniszczeniu. Od 13 lutego 1945 r. miasto należy do Polski.

4 czerwca 1988 na przejeździe kolejowym pod Bytomiem miała miejsce tragiczna katastrofa drogowa z udziałem Ludowego Wojska Polskiego: wojskowa ciężarówka Star 66, wioząca trzynastu żołnierzy na prace melioracyjne na pobliskich łąkach - z winy kierowcy - wtargnęła pod pędzący 70 km/h pociąg. W wyniku zderzenia eksplodowało osiem kanistrów z benzyną. Na miejscu zginęło 5 osób, kolejnych pięć po przewiezieniu do szpitali (niektórzy mieli poparzenia 90% powierzchni ciała). ^[1]

Obecnie mieszkańcy czerpią dochody z rolnictwa, głównie z uprawy ziemniaków i hodowli bydła. Poza tym w mieście są zakłady metalowe. Co roku odbywa się tu Festiwal Twórczości Muzycznej Niewidomych oraz Flis Odrzański.

[edytuj] Zabytki

późnorenesansowy ratusz z XVII w. został wybudowany w latach 1602-1609 w pierzei rynku na dwóch połączonych średniowiecznych działkach.
odrestaurowany zespół architektoniczny zabytkowej starówki - późnorenesansowe, barokowe, klasycystyczne i eklektyczne kamieniczki wokół rynku
gotycki kościół pw. świętego Hieronima z XIV wieku.
pięć krzyży pokutnych
kościół ewangelicki z XVIII wieku. Wybudowany w latach 1741 - 1746 z wykorzystaniem murów dawnego późnorenesansowego protestanckiego gimnazjum Schönacha. Salowy, murowany z cegły, wewnątrz otoczony dwupiętrowymi, drewnianymi emporami. Obok kościoła neogotycka wieża dobudowana w 1846 roku. Obecnie pusty, nieużywany.
kamienice z XVII-XIX wieku (m.in. barakowe elewacje)
fontanna kolumnowa z końca XIX w.
tablica pamiątkowa renesansowa z napisem o zniszczeniach dokonanych w trakcie przejazdu lisowczyków 6 grudnia 1620 roku. Umiejscowiona na fasadzie budynku dawnej apteki w rynku.
pozostałości fosy miejskiej
domy mieszczańskie z XVIII i XIX wieku na ul. Głogowskiej

[edytuj] Religia

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Kościół Rzymskokatolicki
- Parafia Świętego Hieronima, Kolbego 1
Kościół Zielonoświątkowy
- Zbór Świętego Ducha, ul. Nowe Miasto 3

[edytuj] Transport

port rzeczny
linia kolejowa Głogów - Nowa Sól (została doprowadzona do Bytomia już w 1871 roku i funkcjonuje do dziś jako tzw. magistrala odrzańska). Miasto ma bezpośrednie połączenie m.in. z Przemyślem, Krakowem, Wrocławiem, Rzepinem.
w mieście krzyżują się drogi wojewódzkie:
- DW292 Nowa Sól - Bytom Odrzański - Głogów
- DW293 Bytom Odrzański - Nowe Miasteczko
możliwy transport łodzią na wschodni brzeg Odry, ale tylko dla pieszych i rowerzystów. Najbliższe mosty znajdują się w Nowej Soli i Głogowie.

[edytuj] Demografia

Rok	Liczba ludności
1787	2.261
1825	2.557
1905	3.033
1939	3.176
1961	2.457
1970	3.049
2004	3.365

[edytuj] Galeria

Kościół św. Hieronima

Kamienice "Pod Złotym Lwem"

Były kościół protestancki

Tablica pamiątkowa

[edytuj] Przypisy

↑ Informacje zabrane na podstawie książki Jarosława Reszki - "Cześć, Giniemy!"

[edytuj] Bibliografia

Antonowicz, G., Województwo zielonogórskie vademecum turystyczne, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1981
Garbacz, K., Szlakiem zabytkowych miast, Zielona Góra, Agencja Wydawnicza PDN, 2005
Lutsch, H., Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien [Bd. 3]: Die Kunstdenkmäler des. Reg.-Bezirks Liegnitz, Breslau, Wilh. Gottl. Korn., ss. 65-70, 1891
Szczaniecki, M., Korcz, W., Dzieje ziemi lubuskiej w wypisach Warszawa, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1958